� � "Anh nằm đó, nghìn thu giấc ngủ,� Nhưng sao trong gió ta nghe có tiếng thì th� o!!"

Kẻ tha hương không đủ thì giờ v� tâm trí trong ng� y trở về để đi suốt chiều d� i đất nước như ước vọng cuối đời: tìm về nơi chôn nhau cắt rốn, nhìn lại ngôi trường xưa với những giấc mộng v� ng thời niên thiếu, ghé thăm núi Ngự quấn khăn tang hay nhìn dòng Hương Giang khóc sướt mướt của những ng� y chiến chinh máu lửa. N�-i tự tình về quê hương đ� nh nén lại trong lòng, bởi ngổn ngang bao điều thúc bách. Ô hay, đau thương từ quá khứ như còn đâu đây, thoảng trên con hẻm về khuya khua đôi nạng g�- hay bên túp lều không đủ che nắng trú mưa. V� hơn hết mọi nẻo đường đất nước, một mảnh đất không xa phố thị bao nhiêu, nhưng xa hẳn thế giới đua chen, cần được những bước chân ghé thăm v� những nén nhang lòng thắp lên.

Sau hơn một giờ, chiếc taxi mới thoát ra khỏi S� i Gòn. Xe đi v� o xa lộ Biên Hòa, bỏ lại sau lưng một th� nh phố đầy khói v� bụi. Hầu như mọi con đường đều chật ních xe hai bánh. Dòng xe cộ trên xa lộ vẫn thi nhau lao đi, như thể bị thúc đẩy bởi một lực vô hình phía sau. Nh� cửa ngoại ô cùng chung số phận với phố xá S� i Gòn, đua nhau mọc lên, phô trương hình dáng, khoe khoang mặt tiền tựa cô gái quê thích trang điểm, tạo nên một cảnh trí mất cân đối giữa những căn nh� lụp xụp v� quán xá lấn chiếm bất cứ khoảng trống n� o. Dân cư chia nhau những không gian nhỏ để tồn tại, còn lại những tòa nh� bề thế hay những căn nh� sang trọng nửa lộ diện nửa kín đáo, nhắc nhở sự xuất hiện của những chủ nhân mới.

Không thể nhận ra con đường dẫn v� o nghĩa trang, tôi bảo anh t� i xế trẻ tắp v� o một quán nước. B� chủ quán đứng tuổi chăm chú nhìn tôi.

- Ông hỏi nghĩa trang th� nh phố thì bên kia đường, còn nghĩa trang quân đội cũ thì đi tới ngã ba đằng kia.

Trước đây m�-i lần đi ngang khu vực nầy, tôi thường lái xe chậm lại để dán mắt v� o kiến trúc quy mô v� nghệ thuật của nghĩa trang, v� khi nhìn tác phẩm Thương Tiếc, lúc n� o tôi cũng thấy bức tượng người lính sống động. Người lính ngồi lặng lẽ bên đường như một nhân chứng âm thầm của cuộc chiến. Trong tư thế nuối tiếc đồng đội, anh như còn muốn nhắc nhở khách đi đường về một thế giới thầm lặng khuất sau ngọn đồi. Nhưng nay tác phẩm đầy huyền thoại đã biến mất không một dấu tích để lại. Tôi nghe nói, người cộng sản đã đổ hận thù lên cả người lính bằng đồng, một tác phẩm điêu khắc hiếm có, bằng cách đập phá bệ tượng, giật sập v� kéo lê bức tượng qua nhiều nơi.

To� n cảnh đã đổi thay. Con đường dẫn v� o nghĩa trang bị che khuất bởi hai dãy nh� mới cất, chỉ còn v� i cây bạch đ� n không biết sống sót từ ng� y cũ hay ai đã trồng lên sau n� y. Khi chiếc xe chầm chậm đi v� o con đường nhựa v� bắt đầu lên dốc, thì khung cảnh quen thuộc bất ngờ hiện ra trước mắt tôi: Cổng Tam Quan v� Đền Tử Sĩ.

Tôi nói với t� i xế chạy thật chậm để thích thú thu v� o ống kính con đường uy nghi thẳng tắp dẫn lên ngôi đền. Từ Cổng Tam Quan, hai con đường hai bên ôm lấy ngọn đồi theo mô hình con ong m� ng� y xưa nh� thiết kế đã chọn lựa. Con ong không thờ hai chúa, người lính chỉ chết cho một ngọn cờ. Hai h� ng chữ hai bên cổng đã tróc sơn, nhìn thật rõ mới đọc được: Vì Nước Hy Sinh – Vì Dân Chiến Đấu. Tôi bước lên từng bậc thang phủ đầy rêu phong m� tưởng như đi giữa những cặp mắt thật xa xưa m� rất gần gũi ở quanh đây đang nhìn tôi. Tôi đang gặp lại những đồng đội của mình. Nghĩa Trang Quân Đội Biên Hòa – Nghĩa Trang Của Những Người Lính Đã Chết Cho Quê Hương Việt Nam.

Tôi sắp bước lên những bậc thang cuối cùng để đặt chân v� o Đền Tử Sĩ, ngự trên đỉnh đồi, ng� y n� o l� nơi tôn nghiêm vị nguyên thủ quốc gia thường đến h� nh lễ trong các dịp lễ Chiến Sĩ Trận Vong, Lễ Vu Lan, ng� y Quân Lực, ng� y Quốc Khánh.

Tôi ngẩn ngơ trước cảnh trời đất êm ả của buổi chiều lộng gió, chưa kịp đưa máy quay lên, b�-ng từ trong một góc đền hai con chó nhảy ra sủa vang. Hai con chó đã báo động. Năm bảy người bật dậy khỏi nền nh� . Họ đứng h� ng ngang trước mặt tôi, nhìn v� o máy ảnh v� máy quay phim lỉnh kỉnh trên vai tôi. Tôi nói với họ tôi từ xa đến, muốn thăm lại ngôi mộ người bạn ở nghĩa trang nầy nhưng không thể tìm ra vị trí v� mong họ giúp đỡ.

Toán lính cho biết to� n khu vực nghĩa trang do bộ đội quản lý, không cho phép người ngo� i v� o, không được chụp hình quay phim. Khu vực nầy không có mồ mả. Tôi cứ hỏi tới, l� m thế n� o tìm được ngôi mộ người bạn để cắm v� i nén nhang.

Thấy tôi tha thiết, một anh lính nói giọng Nam chỉ phần đất phía sau ngọn đồi.

- Chú v� o đó, cứ hỏi khu vực mồ mả l� người ta chỉ cho.

- Cám ơn cháu nhiều lắm.

Tôi ch� o toán lính, rồi bước nhanh xuống những bậc thang, e ngại họ có thể đổi ý tịch thu máy ảnh v� máy quay phim. Tôi đến đây không có những thông tin chính xác về hiện tình nghĩa trang, ngo� i những nguồn tin ít ỏi từ bạn bè. Tuy vậy toán lính đâu biết rằng, tôi đã quay xong khung cảnh mặt tiền nghĩa trang, chỉ còn cảnh mấy người lính ăn mặc lếch thếch nằm ngủ la liệt trên nền xi măng l� tôi chưa thu được v� o ống kính.

Từ trên cao nhìn bao quát cảnh trí chung quanh ngọn đồi, tôi hiểu tại sao người cộng sản muốn xóa tan một di tích lịch sử đã in đậm dấu ấn trong lòng mọi người. Ở hải ngoại, người Việt hay tin chính quyền cộng sản sẽ giao nghĩa trang cho một công ty ngoại quốc để khai thác du lịch. Cho đến nay, chẳng hiểu vì sao họ chưa c� y nát nghĩa trang như đã l� m ớ các nơi khác. Chung quanh Đ� i Liệt Sĩ, người ta trồng bạch đ� n, nhưng rừng bạch đ� n không lớn nổi, sống thoi thóp giữa lớp cỏ ngập cả sườn đồi.

Con đường đất nhựa chấm dứt khi chiếc xe rẻ bên trái, chuyển qua đường đất bụi lồi lõm dường như từ lâu không được sửa chữa. Bên phải l� bức tường mỏng dang dở bám đầy bụi ngăn cách nghĩa trang với bên ngo� i. Những xưởng l� m gạch ngói kéo d� i mấy trăm thước, v� o lúc nầy không thấy cảnh hoạt động tấp nập. Chiếc xe lướt qua một bức tượng Phật B� bên phải. Thấy một quán nhỏ bên đường, tôi ngừng lại hỏi. Tôi gặp ngay anh trưởng toán bảo vệ nghĩa trang. Anh ta hỏi tôi tên họ thân nhân, mất năm n� o để dễ tìm kiếm. Tôi muốn nói, tôi đến đây không phải để thăm một người, m� thăm to� n nghĩa trang. Nhưng tôi đã có một tên người chết bịa ra lúc ngồi trên xe.

- Nguyễn Quốc Việt, chết khoảng năm 70 hay 71 gì đó.

- Nếu vậy, chú sẽ rất khó tìm. Ở đây chúng tôi quản lý trên mười ng� n ngôi mộ, người ta tìm mộ theo lô năm chết.

- Tôi hy vọng nhớ địa điểm, vì trước đây tôi có đến một lần. Anh ráng giúp tôi, người chết sẽ nhớ anh, người sống sẽ không quên ơn anh.

Anh chần chừ một lát rồi nói:

- Chú chờ cháu lấy xe gắn máy. Ở đây quy định xe hơi không được v� o.

Tôi gặp may, nhưng không dám lộ niềm vui ra mặt. Tôi để gia đình ngồi tại quán nước, lén nhét máy ảnh v� o túi jacket.

Khi chiếc xe gắn máy chạy v� o trung tâm nghĩa trang, tôi bảo anh dừng lại. Khuất sau những dãy nh� cửa v� xưởng gạch ngo� i kia, nghĩa trang như một thế giới lạc lõng nằm trong quên lãng. Nghĩa Trang Quân Đội Biên Hòa, sẽ trở th� nh Nghĩa Trang Quốc Gia như kế hoạch của chính phủ trước đây, vẫn còn đó nhưng khắp nơi đều một cảnh l� m se thắt lòng người viễn xứ.

Rừng bia mộ mênh mông nằm xen lẫn với cỏ cây um tùm, phân chia từng lô bởi những con đường đất. Nghĩa trang quá rộng lớn, tầm nhìn của tôi không thể thu hết to� n cảnh.

Dân cư v� các lò gạch đã lấn chiếm sát vòng đai nghĩa trang. Rải rác đó đây l� những ụ đất, những hố sâu, những cây cao su mới trồng lẫn trong những đám cỏ đuôi chồn mọc cao. Một số ngôi mộ đã được dọn sạch sẽ, còn lại l� những mồ hoang ngập trong cỏ dại không nhang không khói, có lẽ ba mươi năm nay, chưa một ai đến viếng. Đã có những con người từ tâm đến đây sửa sang, nhưng vẫn chưa l� m nghĩa trang bớt hoang phế. Tôi có cảm tưởng nghĩa trang đã bị lấy đi một lớp đất, để lộ những tấm đan trồi cao trên mặt đất. Có vẻ như người ta sắp l� m một cái gì trên mảnh đất nầy. Hầu hết những ống cống trên đường bị lấy đi không được lấp đất lại, tựa như dấu đùn của thú rừng ăn đêm. Nhiều tấm bia bị đập bể. Có những phần mộ bị dời khỏi vị trí. Một sự phá hoại quy mô đầy tính thù hận. Đột nhiên, đôi mắt tôi rưng rưng niềm phẫn uất.

Người cộng sản đang tìm mọi cách chiêu dụ người Việt hải ngoại về xây dựng đất nước, mời mọc đầu tư, cổ xúy hòa giải, vậy m� họ đang tiếp tục gieo rắc hận thù trên cả những kẻ đã nằm xuống. Người chết đã không được yên ổn dưới lòng đất. Nghĩa tử l� nghĩa tận. Mồ mả các chiến binh cộng sản khắp nơi được sơn phết cẩn thận, mồ mả nơi đây bị d� y xéo thật t� n nhẫn. Người cán binh cộng sản, người chiến sĩ Việt Nam Cộng Hòa, họ l� ai? Tất thảy họ l� những người con dân Việt bất hạnh, l� nạn nhân của một chủ thuyết điên cuồng, phải được chia sẻ từng mảnh đất chôn cất, chia sẻ từng nén nhang v� cả lời nguyện cầu được bình an dưới lòng đất hay thanh thản nơi một thế giới n� o đó không binh đao v� oán thù.

L� m thế n� o tìm ra lô đất chôn theo năm, nói gì tìm ra tên người thân khi lạc v� o đây? Tôi đến gần anh bảo vệ v� dúi v� o tay anh một số tiền:

- Anh nói đúng, có lẻ tôi cần phải đến đây ba bốn ng� y liên tiếp mới mong tìm được mộ người bạn tôi. Rất tiếc, chỉ còn v� i ng� y nữa l� tôi rời khỏi nơi nầy. Vậy anh cho tôi thắp hết bó nhang cho những ngôi mộ trong khu vực nầy. Đó l� cách tôi gởi lòng th� nh của mình cho người bạn v� luôn thể đến những người khuất mặt ở đây.

- Vâng ... chú l� m thế cũng được.

- Cám ơn anh đã giúp tôi tận tình. Có lẽ không bao giờ tôi có dịp đến nghĩa trang lần nữa. Mong anh cho tôi chụp v� i tấm hình kỷ niệm.

- Chú đã biết rồi đó. Họ cấm chụp hình. Nhưng cháu sẽ canh chừng cho chú.

Trước khi đưa máy hình cho anh bảo vệ, tôi chụp ngay v� i tấm to� n cảnh nghĩa trang, nằm dưới ngôi tháp Nghĩa Dũng Đ� i với V� nh Khăn Tang quấn quanh xa xa. Tôi nghe anh nói, công trình ngôi tháp xây gần xong thì miền Nam mất. Tọa lạc trên một ngọn đồi, thêm mấy cần thu lôi l� m tăng thêm chiều cao nổi bật trên rừng mộ bia, ngôi tháp dũng mãnh cao trên bốn mươi thước như thách thức thời gian, như đang chứng tỏ với con người sự hiện hữu của một thế giới vô hình. Kiến trúc uy nghi nầy l� m tôi liên tưởng đến bao nhiêu người đã bỏ tim óc v� sức lực v� o việc xây dựng công trình lịch sử lớn lao nầy, để hơn ba mươi năm trôi qua, ngôi tháp vẫn còn đứng vững v� tiềm t� ng uy lực khó hiểu, đã l� m chùng lại mọi mưu toan xóa bỏ nghĩa trang. Thấp thoáng v� i bóng người trong khuôn viên ngôi tháp. Tôi ao ước được v� o bên trong để nhìn công trình dang dở với thanh kiếm khổng lồ cắm xuống mặt đất v� v� nh khăn tang rộng lớn quấn quanh ngôi tháp, nhưng không nghĩ ra cách n� o, vì anh bảo vệ lắc đầu từ chối.

Trong cơn gió vi vu xô dạt h� ng cây bạch đ� n, tôi đến từng ngôi mộ, cắm từng nén nhang v� o những tấm đan xiêu vẹo, đối diện với từng hình ảnh, tên họ, đơn vị, ng� y sinh, ng� y mất. Dù không còn ngay ngắn vị trí, những tấm đan vẫn còn nguyên vẹn. Anh bảo vệ có vẻ quen thuộc với máy chụp hình, bấm máy kịp thời m�-i lần tôi di chuyển qua từng ngôi mộ. Hình như anh đã thông cảm việc l� m của tôi nên sau đó sẵn s� ng dẫn tôi đi qua các khu vực khác.

Anh cho biết, có những gia đình đã đến đưa tiền nhờ bảo vệ dọn dẹp phần mộ thân nhân của họ. H� ng năm có một số thương phế binh v� cựu quân nhân sống ở các khu vực lân cận thường đến đây v� o dịp Tết để tảo mộ. Còn lại những ngôi mộ khác không ai chăm sóc, ẩn sâu dưới lớp cỏ rậm, bia mộ như cố vươn lên nhắn gởi một lời ghé thăm.

Bó nhang trong tay đã hết sạch. Anh bảo vệ cho biết các khu vực khác cũng tình trạng tương tự, nghĩa l� có những ngôi mộ đã được chăm sóc xen lẫn với những ngôi mộ ngập cỏ. Tôi muốn đi xa hơn, nhưng anh ta bảo, không nên đến gần toán bộ đội đóng rải rác quanh nghĩa trang. Đ� nh nhủ với lòng mình, dù sao tôi đã thăm lại được nghĩa trang, một việc hằng ấp ủ trước đây. Tôi lại ngồi sau chiếc xe gắn máy lao đi trên những đoạn đường bụi đỏ, chạy quanh một vòng qua các con đường bị đ� o xới, để ngậm ngùi thấy mọi nơi của nghĩa trang đều hoang t� n giống nhau.

Ra khỏi bức tường th� nh hoen ố, tôi trở lại quán nước. Tôi chưa kịp nói chuyện với gia đình về những bức ảnh vừa chụp được, thì anh t� i xế nói nhỏ bên tai nên cho thêm tiền người bảo vệ để được quay phim. Tôi kéo anh bảo vệ ngồi riêng một b� n. Tôi đưa cho anh thêm một số tiền Việt v� ngỏ ý muốn trở lại quay v� i đoạn phim. Anh ta không phản đối nhưng khuyến cáo không nên đi quá xa khu vực ấn định. Uống chưa xong ly nước, chúng tôi trở lại nghĩa trang.

Chiều xuống, nghĩa trang không một bóng người, chỉ nghe tiếng chim kêu áo não trên một c� nh cây gần đó v� tiếng đa đa kh� n kh� n từ những lùm cây trên sườn đồi khiến cảnh chiều thêm quạnh hiu. Xa xa, một l� n khói xám xịt lên cao từ một lò gạch, uốn éo theo chiều gió, ngập ngừng không biết tan về đâu. Những bia mộ như hớn hở đi v� o ống kính, cả cỏ dại cũng lắc lư nhảy múa hưởng ứng công việc của tôi. Tôi cẩn thận thu cận cảnh v� i tấm bia. Khi quay ống kính về phía ngôi tháp Nghĩa Dũng Đ� i sừng sững trước mặt, tôi thực sự xúc động, cảm thấy mọi thứ trong nghĩa trang đều sống động như đang đồng cảm với tôi về cuộc viếng thăm bất ngờ nầy. Nhìn rõ những hình ảnh trên m� n hình, tôi b�-ng rùng mình. Nghĩa trang đang thở từ lòng đất. Từng tấm bia lướt qua trong máy đang gởi lời ch� o thân ái. Tôi tin những cặp mắt vô hình đang đồng loạt nhìn tôi. Phải chăng đây l� khoảnh khắc giao cảm hiếm có với những người lính vô danh ng� y xưa đã hy sinh mạng sống của mình, ng� y nay họ đã trở th� nh những vị anh hùng trong lòng dân tộc.

Đâu đây như có tiếng chân đều nhịp của những tháng ng� y thao trường đổ mồ hôi để chiến trường bớt đổ máu. Chúng ta đang sống lại trong h� ng ngũ? Những ng� y xưa thân ái, anh đã gởi lại nơi đây. Anh về qua xóm nhỏ. Tình quê hương đậm đ� . Anh về thủ đô. Lòng em rộn rã. Những địa danh b�-ng hiện ra, những trận đánh như còn sôi động đâu đây. Máu ai nhuộm thấm ngọn đồi chiến lược? B� n tay n� o giương cao lá cờ tung bay trên cổ th� nh? Anh đã hiến trọn tuổi thanh xuân của mình để bảo vệ mảnh đất miền Nam. Thế rồi anh ngã xuống, thế rồi tôi buông súng. Anh cô đơn nơi hoang địa, tôi lầm lũi cảnh tha hương.

Bao nhiêu năm chiến tranh, chỉ có một ng� y đáng nhớ. Chỉ có một ng� y đáng nhớ, nhưng không thể viết hết th� nh lời. Không thể viết hết th� nh lời, bởi vì thảm kịch phân ly đã vượt khỏi biển khơi.

Người nằm đó không buồn lên tiếng. Những kẻ bạc mệnh đã hiến cho lịch sử những giọt máu đ� o quý giá. Một thế giới câm lặng nhưng lại cho ta bao điều suy nghĩ về sinh ký tử quy của con người, về tình tự dân tộc muôn thuở của quê hương. Thế m� con người lại điên cuồng sáng chế ra những chủ thuyết để sát hại ngay chính đồng b� o mình. Thế giới vô sản được hô h� o đo� n kết lại để chết cho một số người. Sự dối trá v� t� n ác được vinh danh như một tiêu chuẩn của đạo đức. Ôi quê hương, ta không dám hồi tưởng lại quá khứ, e không còn nước mắt để khóc cho những đau thương của dân tộc. Ta không dám mơ một ng� y mai rạng rỡ, khi vẫn còn những ng� y hôm nay đen tối.

Kẻ nơi cõi âm, người còn dương thế, không còn khoác chiến y, nhưng n�-i lòng về đất nước vẫn còn trong mạch sống. Mạch sống vẫn còn tuôn chảy, dù những năm tháng cuối đời có thể đếm được rồi, bởi mạch sống vẫn trung th� nh với quá khứ, phải lan rộng ra như một dòng nước thủy chung cho thế hệ mai ng� y. Lịch sử đang phơi b� y trước mắt, không cầu kỳ hay bóp méo, như dấu tích đập phá trên bia mộ cùng khắp nghĩa trang, như ngôi tháp Nghĩa Dũng Đ� i hùng vĩ đứng giữa trời kia, như ngôi Đền Tử Sĩ chứng nhân trên đồi cao, như bầu trời lồng lộng, như cỏ cây đang lay động theo nhịp thở của anh từ lòng đất.

Anh nằm đó, nghìn thu giấc ngủ, nhưng sao trong gió ta nghe có tiếng thì th� o.

Đột nhiên, trời tối sầm lại. Giờ của ho� ng hôn đã vãn. Mặt trời đã thu về những ánh t� dương lộng lẫy, để lại một vùng ánh sáng yếu ớt sau ngọn đồi. Tiếng sấm xa xa dội lại vu vơ. Những đám mây đen ùn ùn kéo tới. Mặt trời thực sự biến mất.

Nhưng dấu hiệu báo cơn mưa chỉ diễn ra trong chốc lát, có lẻ mưa một nơi n� o đó. Trời mây trở lại yên tĩnh, trống trải, hoang vu. Những con chim én như những nốt nhạc lẻ loi trên mấy h� ng dây điện, b�-ng vụt bay lên không. Chúng chao lượn v� i vòng rồi rủ nhau bay về bên kia nghĩa trang, lúc nầy trông như bức tường th� nh ngăn cách hai thế giới. Một cõi âm đấy bí ẩn v� một cõi trần u uất sắp vùi v� o bóng tối của đêm đen gần kề.

Tôi rời khỏi nghĩa trang, thoảng như vừa trải qua một giấc mơ……

Trong phòng nha sĩ, chiều cuối năm. Tôi nhìn đồng hồ.

- Còn những mười phút nữa, bác sĩ mới đến, chú cứ nói chuyện tiếp.

Cô sinh viên thực tập đã không ngần ngại trao đổi với người lạ về cái nhìn của tuổi trẻ hiện nay đối với đất nước. Theo cô, khá nhiều sinh viên v� giới trẻ không quan tâm lắm về tương lai đất nước, họ chỉ biết kiếm tiền bằng mọi cách, nhưng cũng không ít người cùng quan điểm với cô.

- Cám ơn cô về buổi nói chuyện rất thú vị. Tôi để d� nh một câu hỏi rất lý thú, hy vọng có thể kết luận đề t� i bổ ích nầy trước khi bác sĩ đến. Giả thử cô l� một đảng viên cộng sản có thẩm quyền, cô sẽ l� m gì với những nghĩa trang chôn cất quân nhân, nhân viên chế độ trước đây?

- Nói ngay với chú, cháu không muốn trở th� nh đảng viên cộng sản. Cháu thấy hiện nay thanh niên v� o đảng, chẳng vì lý tưởng m� chỉ để tìm một ch�- dựa v� dễ kiếm việc l� m hơn người ngo� i đảng.

Về câu hỏi của chú, cháu trả lời với cả lòng th� nh của mình. Cháu đoán chú muốn nói về những nghĩa trang đã bị chính quyền giải tỏa phải không? Theo cháu nghĩ, người Việt Nam theo bất cứ tôn giáo n� o, Tin L� nh, Công Giáo, Phật Giáo hay thờ cúng ông b� đều tôn trọng người chết v� có bổn phận phải chăm sóc mồ mả. Nếu l� người có quyền quyết định, cháu sẽ cho tu bổ lại tất cả những nghĩa trang đã bị hư hỏng, bất cứ nghĩa trang của chế độ n� o. Cháu không mê tín, nhưng cháu tin rằng nếu không tôn trọng hay bất kính với người chết, gia đình hay đất nước sẽ không khá được.

- Tôi sẽ phổ biến thật rộng rãi câu trả lời nầy khi về lại bên đó. Chúc cô trở th� nh một trong những người xây dựng đất nước. Trước khi nói đến chuyện xây dựng đất nước, phải nói đến chuyện xây dựng tình dân tộc - nghĩa đồng b� o trước đã. Bất hạnh thay cho dân tộc chúng ta, gần ba mươi năm nay, người cộng sản đã không l� m điều đó. Tương lai Việt Nam phải được nằm trong tay lớp người biết dùng lương tri v� kiến thức để kiến tạo đất nước, hầu tránh được những thảm kịch dân tộc như đã xảy ra.

Ông bác sĩ trẻ bước v� o, vừa lúc chúng tôi kết thúc câu chuyện. Suốt buổi điều trị, chúng tôi không nói thêm điều gì. Tôi tự hỏi, ng� y hôm nay, có bao nhiêu thanh niên băn khoăn về tương lai đất nước như cô sinh viên n� y.

Chúng tôi không trao đổi địa chỉ. Nhưng tôi tin rằng sẽ có ng� y chúng tôi gặp lại nhau, tin chắc ng� y đó Việt Nam sẽ tốt đẹp hơn hôm nay. Tôi sẽ mời cô lên Biên Hòa, ghé thăm Nghĩa Trang Quân Đội bên nầy, đến Nghĩa Trang Liệt Sĩ bên kia xa lộ, thắp những nén nhang từ tấm lòng th� nh của cô cho những người lính đã nằm xuống, bất luận họ đã ở chiến tuyến n� o khi còn sống, nhưng chắc chắn họ đã chết không phải cho một số người, một chủ thuyết n� o, m� chết cho quê hương Việt Nam đã có trong tim họ từ tiếng khóc ch� o đời.

Tin mừng từ cơ quan Immigrant Resettlement & Cultural Center, Inc. cho biết, trong năm 2003, họ đã công bố dự án Bảo T� ng Thuyền Nhân Việt Nam v� mô hình Nghĩa Trang Quân Đội Biên Hòa sẽ được dựng lại tại Viện Bảo T� ng nầy. Những tiếng nói trước công luận thế giới để ngăn chận mọi mưu toan của chính quyền cộng sản nhằm xóa bỏ Nghĩa Trang Quân Đội Biên Hòa v� những đóng góp của người Việt khắp nơi để duy trì, bảo tồn di tích nầy hết sức khẩn thiết, bởi vì Nghĩa Trang Quân Đội Biên Hòa đã thuộc về lịch sử dân tộc.

Ngôi Đền Tử Sĩ, ngọn tháp Nghĩa Dũng Đ� i, V� nh Khăn Tang, rừng bia mộ, những con đường đất đỏ còn đó. Nghĩa trang vẫn còn đó, dù trong hoang t� n. Những người lính Việt Nam Cộng Hòa đã nằm xuống, nhưng mãi mãi vẫn sống trong tim những người Việt Nam hằng yêu thương đất nước v� giống nòi.

Hoa Thịnh Đốn, đầu năm Giáp Thân 2004

Chu Lynh