Tôi Đi Tìm Tự Do Dân Chủ

Năm 1979, sau khi "ho� n th� nh xuất sắc" các đợt đổi tiền, đánh tư sản mại bản, tịch thu t� i sản t� i phiệt người Hoa... nh� nước Xã Hội Chủ Nghĩa Việt Nam ra đòn vơ vét mới: loan báo cho phép những người mang quốc tịch Trung Hoa "hồi hương". Từ lệnh n� y, các "cơ quan chức năng" trên cả nước mặc sức hái ra tiền bằng dịch vụ bán... quốc tịch Tầu, đăng ký v� tổ chức hồi hương.

Người Việt muốn mang quốc tịch Trung Hoa phải trả từ 12 đến 15 lạng v� ng một nhân xuất thì được cấp thẻ căn cước mang tên T� u để đăng ký hồi hương.

Nghe nói đây l� một chiến dịch to� n quốc, do chính Phó Thủ Tướng kiêm Bộ trưởng nội vụ thời ấy l� Phạm Hùng cầm đầu, ban lệnh cho các sở công an địa phương. Một gia đình hồi hương, trước hết l� phải nạp nh� cửa, đất đai. Số v� ng kể trên, nh� nước chính thức thu một phần, sản còn lại để cho các quan công an địa phương một phần v� chủ t� u lo toan mọi việc v� đối đãi với công an địa phương.

Sau bốn năm sống dưới quyền h� nh chuyên chế của XHCN, gia đình tôi như bao người khác, hiểu rõ chỉ còn cách ra đi. Đ� nh l� mất tất cả sản nghiệp để đổi lấy tự do. Chạy vạy bán đồ đạc lo đủ số v� ng cho tổ chức để lấy đủ giấy tờ mang quốc tịch T� u!

V� o một buổi sáng sớm đầu tháng Năm âm lịch, gia đình tôi gồm 5 người, em dâu, em gái, tôi v� hai cháu nhỏ 6 v� 5 tuổi (em trai v� em rể đã di tản từ năm 1975, hiện ở Mỹ) rời bỏ căn nh� riêng v� cũng l� tư xưởng (tôi l� m tiểu công nghệ, nh� khá rộng) ra đi lúc vừa tan giờ giới nghiêm.

Tôi đi xe gắn máy, hai em v� hai cháu có bạn thân chở giúp bằng xe Vespa. H� nh trang chỉ có 3 chiếc tay nải đựng v� i bộ áo quần v� ít thuốc cần thiết cho trẻ con. Khóa trái cửa, rồ máy xe, tôi nhìn lại căn nh� do chính tôi xây dựng, rồi cúi đầu đạp xe ra khỏi xóm.

Dù đi với diện "hồi hương", giấy tờ đầy đủ nhưng vẫn phải bí mật tuyệt đối. Khi đến bến xe đò, một người T� u hướng dẫn nhóm tôi lên một xe vận tải sắt l� m nh� , trong xe có 12 h� nh khách to� n l� dân gốc Việt v� 2 t� i xế. Xe chạy đi C� Mau.

Khi đến quận C� Mau trình giấy, công an nói phải đợi có chuyến t� u mới đi được. Họ chỉ chúng tôi sang Hộ Phòng thuê một gian nh� tạm trú ít bữa. Cả gia đình tôi sang sông thuê một gian nh� nhỏ chờ đợi. Tại đây, chuyện công an tổ chức "hồi hương cho người Hoa" l� chuyện công khai, có cả trăm gia đình ăn dầm nằm dề chờ đợi, ng� y ng� y phải chầu chực chờ lệnh công an.

Ba tuần trôi qua. Một tối công an đến báo ng� y hôm sau được khởi h� nh. Sáng hôm sau, dưới trời mưa tầm tã, nhóm người Việt mang quốc tịch T� u lên trên 3 chiếc xe đò đi G� nh H� o để xuống t� u "hồi hương"! G� nh H� o lúc n� y đã biến th� nh cả một "cửa khẩu hồi hương". Nơi nơi đông chen hầu hết l� khách đi diện hồi hương từ mọi tỉnh đổ đến chờ ng� y khởi h� nh.

Tới phiên chuyến chúng tôi ra đi, buổi chiều trời vẫn mưa u ám gió lạnh.

Cả đo� n xếp h� ng d� i trên bờ sông để xuống thuyền. Chiếc t� u lớn 6 mã lực mang 200 người mở máy từ từ ra biển lúc xẩm tối. Hai bên bờ, đèn đã sáng trong l� ng xóm. Hai đứa trẻ ngây thơ nằm yên trong lòng mẹ. Em dâu v� em gái tôi dưng dưng buồn bã. Còn tôi ngồi trong khoang tối nhìn ra ngo� i cây, vườn, với ánh đèn thôn quê dần dần xa, lòng tan nát.

Ra tới biển, trời mưa nặng hạt, gió thổi mạnh, sóng lớn. Nhiều h� nh khách say sóng nằm ngổn ngang trên s� n thuyền. Bên cạnh thuyền có t� u biên phòng của công an theo sát. Bộ đội biên phòng có nhiệm vụ "bảo vệ" thuyền nhân từ bến đến hải phận quốc tế, nhưng thấy gió bão qua lớn nên đã bỏ về v� o lúc nửa đêm. Trước lúc bỏ về, có lệnh cho mọi người trên tầu gom góp tiền bạc tư trang còn lại để "ta ơn các bộ đội biên phòng."� �BR>Sau 2 đêm 1 ng� y chống chọi với bão gió, thuyền lại phải quay về G� nh H� o. Hai trăm con người trở về bến cũ với hình dạng tơi tả, thảm thương. Sau khi nh� chức trách kiểm điểm, mọi người tìm những gian nh� bỏ trống tạm trú. Không ai còn 1 xu nhỏ vì tối trước trên t� u đã thu góp tất cả mang tặng bộ đội. Các nạn nhân lũ lượt v� o chợ bán rẻ những chiếc nhẫn kỷ niệm, chiếc lắc khắc tên người thân, sợi dây truyền đeo ảnh Phật... để lấy tiền độ nhật. Một đôi người vì cũng quẫn quá nên buồn rầu bỏ cuộc quay về.

Một tuần sau, chúng tôi lại xuống thuyền ra đi. Cũng gió bão ngất trời rồi trong 3 ng� y liên tiếp, khi thuyền qua biển Thái Lan bị cướp 4 lần. Cướp biển, mặt vẽ xanh đỏ, có súng tiểu liên, bóc lột t� n tệ mọi người. Một số thiếu nữ bị hãm hiếp dã man.

Trong thuyền tiếng khóc uất ức vang dội như át cả tiếng sóng đang gầm thét dã man. Tất cả mọi người đều đau xót căm hờn, tâm thần như bại liệt trong ho� n cảnh phũ ph� ng. Thực phẩm hết, nước uống hạn chế, trẻ em đói khát nằm d� i, những người mẹ rỏ từng giọt nước trên môi khô héo của con...

Đêm ng� y thứ năm, thủy thủ trên thuyền reo lên: "Các cô, bác, ông b� yên lòng, chúng tôi đã trông thấy ánh đèn của gi� n khoan dầu rồi. Độ 2 giờ nữa sẽ tới nơi thôi" Nửa chết, nửa sống, mọi người trông về phía xa xa thấy có mờ mờ ánh sáng, đó l� gi� n khoan dầu ngoại quốc tại Mã Lai.

Hai cựu quân nhân VNCH gốc hải quân biết đôi chút ngoại ngữ đeo phao nh� o xuống biển tìm cách liên lạc với gi� n khoan dầu. Các anh trở về bằng ca nô của gi� n khoan mang theo nhiều bình nước v� mấy túi bánh mì v� cho biết l� thuyền phải rời xa gi� n khoan độ nửa hải lý, sáng mai sẽ có t� u lớn đến tiếp cứu. Thế l� chúng tôi có nước cầm hơi, các b� mẹ bẻ bánh mì nhúng nước lạnh bón cho các con nhỏ.

Sáng hôm sau nắng đẹp, trời xanh biếc, mặt biển v� ng tươi ánh mặt trời nhưng sóng gió vẫn lớn. Độ 9 giờ, trên t� u xôn xao vui mừng vì nhìn thấy một chấm trắng từ phía xa tiến lại. Các bạn trẻ hét to: "Chuẩn bị, t� u cứu ta đã đến kia rồi". Khối trắng tiến gần, trên thuyền đã nhìn rõ lá cờ 3 sắc phấp phới "A, t� u Pháp!", họ hét vang vui vẻ. Hai thuyền nhân giỏi tiếng Pháp đeo phao vù xuống biển đến t� u liên lạc. Lát sau máy phóng thanh trên t� u gọi cho thuyền tiến đến cạnh t� u.

Trên t� u Ile de Lumière (Đảo Ánh Sang) thả dây xuống buộc thuyền chúng tôi v� o mạn t� u rồi cứ một lớp sóng đưa thuyền lên cao sát mạn t� u l� một số thuyền nhân được nhân viên trên t� u kéo đỡ lên khoang. Khoảng sau 2 tiếng, công việc tiếp cứu đã xong. Gần 200 người tỵ nạn đã được an bình trong chiếc thủy đỉnh rộng lớn. Tất cả mọi người tắm bằng nước biển trên t� u rồi cứ mặc nguyên quần áo ướt ngồi phơi nắng gió cho khô. Bữa ăn trưa hôm đó, người lớn được một khúc bánh mì kèm mứt ngọt. Trẻ em thêm v� i bánh quy. Tối có thêm cháo, bánh mì dòn v� phó mát. Đêm đến, trên boong t� u chúng tôi nằm ngồi ngổn ngang. Vừa tảng sáng máy phóng thanh rầm rã kêu gọi mọi người lên s� n t� u nghe thông điệp của Tổng Thống Pháp.

Máy phóng thanh vang vang tuyên bố l� đêm qua, Tổng Thống Pháp quốc đánh điện cho các t� u Pháp vớt 1.500 người trên biển đông, v� hỏi các thuyền nhân có ưng đi Pháp không. Tiếng hoan hô vang dậ﹬ ai ai cũng đồng ý, thế l� t� u trực chỉ hải cảng Singapore.

Chiều tối ng� y hôm sau, tới Singpore, t� u phải đậu xa biển mấy trăm thước. Nhân viên sứ quán Pháp xuống t� u l� m thủ tục nhập cảnh. Chúng tôi lần lượt được phỏng vấn: tên, tuổi, nghề nghiệp, địa chỉ tại Việt Nam... Lời khai được ghi rõ trong cuốn sổ lớn rồi m�-i người được cấp một tờ giấy nhỏ ngang dọc 15 phân tây. Đó l� giấy nhập cảnh Pháp quốc của chúng tôi. Thuyền của nhóm tôi đã được cứu vớt đầu tiên nên được đặc biệt ưu đãi, miễn trả vé máy bay đi Pháp.

Các viên chức thức suốt đêm l� m giấy tờ. Khi công việc vừa xong thì đã 7 giờ sáng. T� u được cập bến ngay lúc đó. Một số người ở lại Singapore để chờ đón thân nhân.

Những người đi Pháp rời khỏi t� u lúc 9 giờ. Lên bến đi qua một lối riêng, cảnh sát xét giấy rồi ra thẳng nơi phi cơ Pháp đã đậu sẵn. Phi h� nh đo� n v� hai bác sĩ, 2 nữ y tá đón chúng tôi ở cầu thang máy bay. Thời gian tại Pháp

Trong phi cơ sáng trưng, sạch sẽ, thơm phức. Bọn thuyền nhân chúng tôi thì lem luốc, hôi hám, dơ bẩn, tiến v� o ngồi trên nệm ghế m� u xanh lợt. Nơi đuôi máy bay l� phòng khám bệnh, giường nằm, b� n ghế trắng tinh, bác sĩ, y tá sẵn s� ng đón tiếp bệnh nhân. Bữa ăn dọn lên. M�-i người một khay có sữa, thịt g� quay, rau trộn, bánh ngọt, phó mát v� kẹo. Thằng cháu nhỏ cầm bánh vừa ăn vừa cười tươi vui l� m tôi thấy lòng bồi hồi chua sót.

Phi cơ hạ cánh tại phi trường Charles de Gaulle. Nhân viên Hồng Thập Tự chờ đón tất cả lên xe bus về trạm tiếp cư Crétail. M�-i gia đình được một phòng.

Tối hôm đó, mọi người được tắm nước nóng. Có người đến Paris chỉ mang trên người một chiếc quần đùi. Áo quần giặt xong căng phơi trên máy sưởi, mình quấn khăn tắm v� o giường nệm ấm. Sáng hôm sau mới được đưa đi lựa quần áo cũ.

Ở Crétail một tuần, nhóm tôi được lệnh đi chuyển về Toulouse để chờ giấy phép đi Mỹ. Một buổi tối, chiếc xe bus m� u v� ng chở 20 người gồm t� i xế, 2 người L� o, tới chở đi. Quá nửa đêm, xe đến địa điểm cư trú. Đó l� một khách sạn cũ hai tầng lầu có nhiều phòng. M�-i gia đình một phòng có đủ giường nệm, chăn gối, b� n ghế. Tầng dưới, phía bên cạnh l� tửu lầu, m� cũng l� phòng ăn của nhóm tị nạn.

Phòng ăn rộng chia l� m hai nơi. Bên kia khách của nh� h� ng, bên n� y l� ch�- ăn của nhóm thuyền nhân. M�-i b� n bốn người, thức ăn đầy đủ các loại thịt, cá, tôm...đặc biệt l� Chủ Nhật, mục sư George Irwin đến đón đi lễ nh� thờ Tin L� nh. Ông l� người Mỹ, b� vợ dân Canada, đã truyền giáo tại Nha Trang bảy năm nên nói tiếng Việt rất lịch sự.

Ở khách sạn tạm cư được hai tháng, chính phủ trợ cấp 8 tháng tiền nh� , tiền ăn để dọn ra phố tự túc thuê nh� , kiếm việc l� m. Em dâu tôi biết tiếng Pháp nên kiếm được việc ở tiệm ăn. Em gái ở nh� trông hai cháu nhỏ. Còn tôi vì quá suy nhược lại bị đau tê thấp nặng nên được đi dưỡng bệnh tại bệnh viện Luchon.

Luchon (Baguere de Luchon) nằm trong rặng núi Pyrénées, cách Toulouse độ 100 cây số. Đó l� một vùng có thời tiết ấm áp, phong cảnh đẹp nhất miền Nam nước Pháp. Bệnh viện trang trí lịch sự, cách chăm lo bệnh nhân rất chu đáo dưới quyền điều khiển của bác sĩ danh tiếng.

Tại bệnh viện, buổi sáng, sau giờ điểm tâm, bệnh nhân tê thấp xuống hồ tắm nước nóng để y tá nắn gân cốt từng người. Buổi chiều, trước giờ ăn xoa bóp tại phòng ấm, v� m�-i hai tuần ngâm bùn nóng. Bùn chứa trong thùng g�- rộng. Bệnh nhân bỏ áo quần thường, mặc đồ riêng bằng nylon trùm từ đầu tới gót chân, ngâm trong bùn ấm 40 phút rồi bỏ bộ đồ nylon, tắm nước nóng, mặc lại áo quần, nghỉ độ nửa giờ mới được về phòng. Tại Luchon có một ông bác sĩ gốc Việt Nam, Docteur Georges Navaro, nhưng không biết nói tiếng Việt. B� vợ người Pháp rất dễ thương. Tôi l� bệnh nhân Việt Nam duy nhất nên bác sĩ Navaro săn sóc rất tận tâm. Ông còn lái xe đưa tôi đi ngoạn cảnh các công viên, sang bờ biển Tây Ban Nha (cách Luchon 13 cây số) tới xem các người tập bay khinh khí cầu. Dù tôi không thông thạo tiếng Pháp bao nhiêu nhưng tôi rất thân thiện, quý hóa.

Tổ chức trong bệnh viện chu đáo, lịch sự. Bữa ăn thừa dinh dưỡng. Bệnh viện được coi l� nơi để dưỡng sức, nghỉ ngơi khi quá suy nhược tinh thần. Vậy nên người địa phương chỉ được phép ở tối đa l� 6 tuần lễ, nhưng riêng tôi đã ở dưỡng viện Luchon gần 3 tháng. Khi được giấy nhập cảnh Mỹ tôi mới rời viện. Được tin nhóm tôi đi Mỹ, Ông B� mục sư Tin L� nh khuyên nhủ tôi nên ở lại Pháp l� m việc cho Hội Thánh v� giúp bả mở trường nữ công gia chánh để truyền bá văn hóa Việt Nam cho phụ nữ tại vùng Toulouse. Nhưng l� m sao tôi bỏ 2 thiếu phụ đang trên bước đường xa lạ tìm chồng, v� hai cháu nhỏ thơ ngây đi tìm cha, v� nhất l� sau hơn 5 năm chẳng biết em trai, em rể hiện nay tình tiết ra sao nữa?

Lên Paris trước một tuần sau khi phỏng vấn, khám sức khỏe, ký giấy vay tiền hội từ thiện Công Giáo mua vé máy bay đi Mỹ, gia đình tôi đi vãn cảnh tại thủ đô Ánh Sáng: Điện Tuileries, Panthéon, nh� thờ Notre Dame de Paris, tháp Eiffel, sông Seine, Khải Ho� n Môn (Arc de Tromphe)...

V� o trung tuần tháng 3, 1980, lúc mờ sáng, gia đình tôi đón xe lửa qua Bỉ (Belgium) rồi lên phi cơ đi Mỹ. Từ biệt nước Pháp v� o lúc đèn phố còn chiếu sáng, xe lửa lướt nhanh qua dẫy phố mái nh� cao thấp, tôi mênh mang nhớ lại 9 tháng trước đây được tầu Ile de Lumière vớt cứu, được Pháp quốc chu cấp t� i chánh, lo xếp đặt nơi ăn, chốn ở, chữa bệnh một cách ân cần trọng đãi, coi nhóm thuyền nhân tị nạn chúng tôi như thân hữu từ xa đến du lịch. Những sự đãi ngộ quý hóa đó đã l� m chúng tôi phấn khởi tinh thần v� tin tưởng kính trọng thể chế Tự Do Dân Chủ. Trong thâm tâm tôi thầm ghi ân Pháp Quốc.

Phi cơ đều hòa lướt cánh, lòng tôi rối ren nửa vui sắp đến nơi chủ định, m� buồn vì m�-i phút một cách xa quê hương. Nước v� mây đã đưa tôi từ Á Châu qua Âu Châu, rồi nay đến Mỹ Châu, sau 10 tháng đầy âu lo, mong đợi.

Nước MỹTháng Ba năm 1980, máy bay hạ cánh tại phi trường National Virginia v� o lúc mờ tối. Em trai v� em rể đã chờ đón tại đó. Sáu năm xa cách, gia đình gặp nhau biết bao l� mừng mừng tủi tủi, rồi cùng lên xe về th� nh phố Virginia.

 Bữa ăn đầu tiên tại Mỹ l� thịt g� Kentucky gần nh� . Gian nh� đầu tiên tôi đến ở đường số 7, Virginia, gồm hai phòng ngủ v� phòng khách, bếp. Căn chung cư cũ kỹ đó, hai em tôi vừa thuê với giá rẻ để đón gia đình. Yên l� nh tôi ngủ trong chiếc giường kéo ở divan ra. Đó l� chiếc giường đầu tiên tại Mỹ.

Sáng hôm sau cả nh� đến quận hạt trình giấy lĩnh thẻ cư trú, thẻ y tế. Tất cả mọi người đều được phụ cấp h� ng tháng. Công việc xét kiểm giấy tờ nhanh chóng. Ông tiếp viên luôn nở nụ cười thân thiện v� vui vẻ nói "You are welcome".

Ngo� i đường nắng đẹp, lá cây xanh tươi láng bóng. Em trai cho xe chạy một vòng rồi đưa đến chợ Mỹ. Chợ lớn rộng đầy đủ các loại thực phẩm; khách mua xếp h� ng thứ tự. Cô gái Mỹ tính tiền, bấm máy thoăn thoắt, nét mặt tươi vui. Lúc nhận xong tiền, cô luôn nói "Thanh you".

Về thực phẩm, lúc đó dân địa phương không ăn da g� nên bữa cơm đầu tiên nấu tại nh� có món đặc biệt l� da g� x� o gừng, h� nh tây. Vì da g� không tốn tiền mua (free) nên dân nghèo ăn đỡ, biến chế th� nh món ăn rất ngon.

Mấy tháng qua đi, gia đình tôi thuần thuộc sống theo cảnh lao động Mỹ. Sáu giờ sáng, nhóm đ� n ông sách hộp đồ ăn ra xe đến trường (các em đang học điện tử tại đại học), sau buổi học, cả hai đi thẳng đến một nh� h� ng l� m bồi b� n, 8 giờ mới về. Nhóm đ� n b� đi học Anh ngữ, trẻ con đến trường mẫu giáo. Riêng tôi bệnh tê thấp v� thiếu máu chưa l� nh nên ở nh� , m�-i tuần hai lần có xe đón đến bệnh viện chữa trị, khám bệnh, chạy điện, tiêm thuốc...

Nửa năm qua đi, tôi đã đỡ nhiều nên được một nh� nhập cảng hạt ngọc - ngọc trai, ngọc thạch - mướn xâu hạt trả công một chu�-i 3 đô. Công việc không nhiều, m�-i tháng chỉ được hơn 100 dollars nhưng tôi rất mừng vì đó l� những món tiền đầu tiên tôi kiếm ra ở Mỹ.

Những ng� y lễ nghỉ, các em tôi mang cả gia đình đi ngoạn cảnh thủ đô Washinton DC. Tôi đã được viếng tòa Bạch Ốc (White House), Quốc Hội (Capitol), Bảo T� ng Viện (National Gallery of Art), hồ Jefferson, xem hoa anh đ� o nở bên dòng sông Potomac. Ngắm anh đ� o gió bay cánh hoa rụng như mưa, tôi chợt nhớ đến năm xưa du lịch Nhật Bản ngồi dưới gốc anh đ� o đại thụ ở công viên Sinjuky v� ngắm dẫy anh đ� o ở đường lên Niko, nhưng bây giờ nhìn hoa với tâm thần thưởng ngoạn khác ng� y xưa!

Xa nữa, tôi theo các hội đo� n đi du lịch New York xem Trung tâm Thương Mại Thế Giới, vòng thuyền quanh tượng Nữ Thần Tự Do tại sông Manhattan v� xa hơn, sang Canada nhìn khói nước mịt mù ở thác Niagara, du ngoạn công viên Victoria, thăm nh� thờ Saint Joseph's tại Montreal, 1000 Islands...

Hơn một năm sau, em trai, em rể tốt nghiệp kỹ sư điện tử, xin được việc l� m tại miền tây. Em trai sở l� m ở Bắc Cali, em rể ở Nam Cali. Tôi theo em trai về San José thuê một gian chung cư có ba phòng nhỏ, giá rẻ. Sáng sáng, em tôi đi l� m, cháu trai v� o tiểu học. Tôi v� em dâu thi v� o Evergreen Valley College. Em học lớp trên, tôi học lớp cuối. Em có học bổng (Scholarship), còn tôi thì không, chỉ lấy có 4 units. Tôi rất ngỡ ng� ng vì m�-i khóa học đều có thanh tra đến phát giấy cho học trò phê bình hạnh kiểm của cô, thầy giáo. Trong khi thanh tra đến, thầy giáo phải ra ngo� i để học trò tự nhiên viết lời phê bình lên giấy. Có một câu hỏi tôi nhớ rõ: "Đối với học trò thầy cô có hòa nhã, lễ độ không?" đó l� cách thực thi dân quyền, dân ý của nước dân chủ tự do. Tất cả các trường đều vậy. Ngo� i việc học, m�-i chiều thứ sáu v� ng� y thứ Bảy, tôi phụ giúp tiệm bánh ngọt, công m�-i giờ 3 dollars.

Từ khi đến Hoa Kỳ đến nay thấm thoát đã trên hai mươi năm. Em trai, em rể đã nhiều phen chìm, nổi với nghề nghiệp, đã 4,5 lần thay đổi sở l� m v� cũng v� i lần thất nghiệp nằm nh� đợi "Job" h� ng 5,7 tháng. Em dâu cố gắng học xuốt 4 năm để lấy bằng kế toán (acounting). Em gái sau khi khá anh ngữ, học nghề phụ tá bác sĩ về răng. Suốt bao năm vần cù l� m lụng, học hỏi không ngừng nên hiện giờ hai người đ� n ông đã l� nhân viên kỳ cựu trong ng� nh điện tử, v� em gái, em dâu tôi đã tìm được việc l� m theo khả năng chuyên môn vững chắc. Hai cháu nhỏ lúc rời nước có 6 tuổi, nay đang theo ng� nh y khoa.

Còn riêng tôi sau hai năm l� m lao công bán bánh ngọt, cửa h� ng đổi chủ, tôi đi may thuê tại tiệm may áo d� i Việt Nam. Ngo� i việc may, em tôi nhận "chip" điện tử về cho l� m thêm v� o buổi tối. Cả gia đình l� m lụng cần cù nên nay các em đã có căn nh� khang trang. Phần tôi đã đến tuổi lão được lĩnh phụ cấp (SSI). Bệnh tê thấp, thiếu máu vẫn dai dẳng, lại thêm bệnh đau dạ d� y (stomach Ulcer), bác sĩ khuyên nên an tĩnh tinh thần, duy trì tuổi lão...vậy nên sự du ngoạn l� một vấn đề trong chương trình cuộc sống còn của tôi.

Vì thế nên sau mười mấy năm lao động cả về thể chất lẫn tinh thần nơi đất lạ, tôi đã đi thăm các thắng cảnh tại miền Tây để bảo vệ sức khỏe, v� nhất l� mong được hiểu biết thêm cảnh trí, nền văn hóa, cách sinh hoạt đại chúng từng địa phương với bao công trình kiến tạo đặc sắc của nước Mỹ - một hiệp chủng quốc tân tiến, trù phú, hùng cường, có nhiều sắc dân cư ngụ khắp trong 50 tiểu bang rộng lớn.

Tôi đã từng tới công Viên Yosemite, Redwood Basin, Heart Castle, cầu Golden Gate, San Mateo, Gand Canyon, Mystery Spot (Santa Cruz), Mystery (San José), Lake Tahoe, Universal Studio, Disneyland... v� cả các nơi giải trí bằng cờ bạc, đỏ đen như Las Vegas, Reno...

Năm thi quốc tịch tại San Jose, khảo thí viên, một ông Mỹ trắng, hỏi tôi trên 20 câu phần chính về lịch sử từ khi lập quốc, rồi h� nh pháp, tư pháp, thượng viện, hạ viện, dân biểu, nghị sĩ, v� hỏi tôi có bị tù không... Câu cuối cùng, ông ta hỏi: "Tại sao b� muốn l� m công dân Mỹ?"

Tôi đáp: "Bởi vì nước Mỹ l� nước có Tự Do, Dân Chủ". Ông khảo thí đưa bút v� giấy bảo tôi viết. Ông đọc: "I love America". Khi tôi viết xong, ông ta nhìn tôi mỉm cười: "Rất tối, b� đã đ�-" (Very good. You have passed). Sau khi ký các giấy tờ thường lệ v� viết tên văn bằng công dân Mỹ, tôi ch� o ông v� nói: "Tôi nhớ ơn Mỹ quốc, xin cảm ơn ông! (I am grateful to America. Thank you)".