Vừa qua Thượng Tọa (T.T) Thích Thái Hòa, Giáo Thọ Tổ Ðình Từ Hiếu-Huế, được Ba Tổ chức Hội nghị Tôn giáo Hòa bình của Hiệp Quốc gởi thư mời tham dự Hội Nghị. Nhưng Chính Quyền các cấp của Việt Nam không cấp hộ chiếu và giấy phép xuất nhập cảnh đã tạo lên một làn sóng dư luận trong và ngoài nước đang quan tâm. Tối 30/08/2000, lúc 18 giờ, Ðài Tiếng Nói Hoa Kỳ Washington D.C đã phỏng vấn qua điện thoại với thời gian 30 phút tại Tổ Ðình Từ Hiếu. Chúng tôi xin ghi nguyên văn cuộc phỏng vấn nói trên với ông Nguyễn Tường Tâm - xướng ngôn viên kiêm biên tập viên của Ðài Tiếng Nói Hoa Kỳ có trụ sở tại Washington.

- Ông Nguyễn Tường Tâm: Kính chào Thượng Tọa!

- T.T Thích Thái Hòa: Vâng, xin chào anh Nguyễn Tường Tâm!

- Ông Nguyễn Tường Tâm: Tôi là xướng ngôn viên và biên tập viên của Ðài Tiếng Nói Hoa Kỳ trụ sở tại Washington D.C, xin phép phỏng vấn T.T một số vấn đề về Phật sự ạ! ...T.T có sẵn sàng cho chúng tôi được phỏng vấn một số vấn đề không?

- T.T Thích Thái Hòa: Vâng, chúng tôi sẵn sàng để cho các anh phỏng vấn một số vấn đề Phật sự có liên quan đến chúng tôi.

- Ông Nguyễn Tường Tâm: Trước tiên thì xin T.T cho thính giả đài Hoa Kỳ biết quý danh cùng trú quán hiện thời của T.T?

- T.T Thích Thái Hòa: Tôi là Thầy Thích Thái Hòa hiện đang ở tại Tổ Ðình Từ Hiếu-Huế...

- Ông Nguyễn Tường Tâm: Thưa T.T, Tổ Ðình Từ Hiếu là ở làng nào, thôn nào, huyện nào, thưa T.T?

- T.T Thích Thái Hòa: Tổ Ðình ở thôn Thượng II, xã Thủy Xuân, Thành Phố Huế.

- Ông Nguyễn Tường Tâm: Dạ thưa, xin T.T cho biết các chức vụ mà T.T đã và đang đảm trách ở trong các tổ chức Tôn giáo cũng như các tổ chức khác nếu có, được không?

- T.T Thích Thái Hòa: Dạ được, tôi là Giáo thọ chủ yếu của Tổ Ðình Từ Hiếu và Giáo thọ các Phật học viện tại Huế; và tôi là Tổng Thư Ký của Tăng Ðoàn Thừa Thiên Huế; và là Giám đốc điều hành chương trình Từ Thiện Xã Hội Hiểu và Thương do Thiền Sư Thích Nhất Hạnh chủ trương. Chương trình Từ Thiện Hiểu và Thương là hậu thân của Trường Thanh Niên Phụng Sự Xã Hội trước năm 1975 tại Việt Nam.

- Ông Nguyễn Tường Tâm: T.T có được Ông Bawa Jain-Tổng Thư Ký Hội Nghị Thưởng Ðỉnh Hòa Bình Thế Giới Thiên Niên Kỷ gồm có các Nhà lãnh đạo Tôn Giáo và Tinh Thần khắp Thế Giới đang diễn ra tại trụ sở Liên Hiệp Quốc, mời tham dự Hội Nghị này, thế thì T.T có biết tại sao Hội Nghị Quốc Tế lớn như vậy lại mời T.T không?

- T.T Thích Thái Hòa: Dạ vâng, chúng tôi đã được Ông Bawa Jain- Tổng Thư Ký Hội Nghị Thượng Ðỉnh Hòa Bình Thiên Niên Kỷ mời tham dự Hội Nghị này,... chúng tôi nghĩ rằng, sỡ dĩ Ông Tổng Thư Ký Hội Nghị mời chúng tôi là vì chúng tôi là một Tăng sĩ trẻ tại Cố Ðô Huế, đang hành đạo và tu tập tại đây với một phong thái trung lập, không bị vướng mắc ở bên này và bên kia. Do đó, từ Liên Hiệp Quốc muốn lắng nghe tiếng nói trung thực của chúng tôi!

- Ông Nguyễn Tường Tâm: Thưa T.T , thế thì Thượng Tọa Thích Quảng Ðộ là một vị Cao Tăng rất được nổi tiếng trong Nước cũng như trên Thế giới, Thượng Tọa Thích Quảng Ðộ có được mời không?

- T.T Thích Thái Hòa: Hòa Thượng Thích Quảng Ðộ - Viện Trưởng Viện Hóa Ðạo GHPGVNTN, Ngài hiện đang ở Thanh Minh Thiền viện - Sài Gòn, Ngài không có thư mời tham dự Hội Nghị. Tuy nhiên, sau khi chúng tôi đã nhận được thư mời của Ông Bawa Jain - Tổng Thư Ký Hội Nghị Thượng Ðỉnh và chúng tôi đã có thư gởi tới Ông Tổng Thư Ký này, đề ngày 25/08/2000, chúng tôi có đề nghị mời hai vị lãnh tụ Tinh thần Phật giáo đó là Ðức Ðạt Lai Lạt Ma - một vị lãnh tụ Tinh thần Phật giáo Tây Tạng và Hòa Thượng Thích Quảng Ðộ - Viện Trưởng Viện Hóa Ðạo GHPGVNTN tham dự Hội Nghị; và tôi đã đề nghị rằng, nếu mời hai Ngài đến tham dự Hội Nghị, chắc chắn là các Ngài sẽ đóng góp ý kiến tốt đẹp để xây dựng nền hòa bình Thế giới, con đường bảo vệ môi sinh và sự quân bằng tài nguyên trên Thế giới, đưa tới sự ổn định đời sống của con người và xã hội. Chúng tôi đã có thư đề nghị...

- Ông Nguyễn Tường Tâm: Thưa T.T, hiện nay theo T.T biết thì Hội Nghị đã đạt giấy mời đến những nhân vật nào tại Việt Nam và những ai đã đi dự rồi, và những ai còn chưa đi dự và lý do tại sao chưa đi, T.T có biết không?

- T.T Thích Thái Hòa: ...Chúng tôi biết được tại Việt Nam có văn bản chính thức gởi cho chúng tôi là mời hai vị, đó là mời đích danh tôi là T.T Thích Thái Hòa và một vị khác nữa là Trưởng Ban Tôn Giáo Chính Phủ Việt Nam là Ông Lê Quang Vịnh. Ban tổ chức Hội Nghị Thượng Ðỉnh, sau khi nhận được lá thư ngày 21 và ngày 23 của Ðại sứ Việt Nam Nguyễn Thanh Châu tại Liên Hiệp Quốc thì Ban Tổ Chức đã có thư trả lời, và xem như là thư mời Ông Trưởng Ban Tôn Giáo Chính Phủ Việt Nam tham dự Hội Nghị và yêu cầu Ông Trưởng Ban Tôn Giáo tạo điều kiện thuận lợi cho T.T Thích Thái Hòa sớm được tham dự Hội Nghị. Nhưng mà hiện nay chúng tôi không biết rằng, Ông Trưởng Ban Tôn Giáo Việt Nam có tham dự Hội Nghị hay không, bởi vì tin tức ở Việt Nam nó rất bị hạn chế!

- Ông Nguyễn Tường Tâm: Thưa T.T, thế thì tại sao giờ phút này T.T chưa đi dự và lý do tại sao?

- T.T Thích Thái Hòa: Chúng tôi liền lập thủ tục và đã tới Ban Tôn Giáo Chính quyền Thừa Thiên Huế để làm thủ tục. Nhưng Ban Tôn Giáo Chính Quyền Thừa Thiên Huế yêu cầu chúng tôi phải có một giấy giới thiệu của Giáo Hội Phật Giáo Việt Nam Trung Ương, tức là Giáo Hội Nhà Nước thiết lập. Và chúng tôi đã từ chối giấy giới thiệu này, bởi vì chúng tôi đã trả lời thẳng thắn với Ông Trưởng Ban Tôn Giáo Thừa Thiên Huế rằng: 'Tôi không phải là thành viên của Giáo Hội Phật Giáo Việt Nam... và Giáo Hội Phật Giáo Việt Nam cũng không thể cử tôi đi tham dự Ðại Hội; mà vấn đề tham dự Ðại Hội là giữa tôi và Liên Hiệp Quốc, giữa Liên Hiệp Quốc và tôi. Cho nên, việc đòi hỏi tôi phải có một giấy giới thiệu của Giáo Hội Phật Giáo Việt Nam của Ban Tôn Giáo Chính Phủ và Tỉnh Thừa Thiên là làm chệch hướng Hiến Pháp của Ðất Nước, bởi vì trong Hiến Pháp của Ðất Nước nói rằng: "Nghiêm cấm phân biệt đối xử; và mọi người có quyền tự do Tôn giáo, tự do không Tôn giáo và tự do thay đổi Tôn giáo". Lại nữa, Hiến Chương của Giáo Hội Nhà Nước có quy định là "Thành Viên của GHPGVN là những người tự nguyện theo theo Giáo Hội Phật Giáo Việt Nam". Bởi vậy, tôi không phải là người tự nguyện theo Giáo Hội Phật Giáo Việt Nam; như vậy, buộc tôi phải có giấy đó mới đi được tham dự hội nghị là một việc làm xúc phạm đến quyền tự do Tín ngưỡng của tôi và xúc phạm đến Quyền Sống Con Người của chúng tôi'.

- Ông Nguyễn Tường Tâm: Thưa T.T, không đi dự, T.T có thông báo sự kiện đó cho Ban Tổ Chức Hội Nghị không ạ?

- T.T Thích Thái Hòa: Khi không đi dự được Hội Nghị, chúng tôi đã có thư gởi đến Hội Nghị, thư ngày 25 tháng 08. Chúng tôi đã gởi đến Ông Bawa Jain và chúng tôi đã cho biết rằng, đến giờ phút này chúng tôi không có được giấy tờ của Chính Quyền trả lời cho phép hay không cho phép tham dự Hội Nghị ...và chúng tôi đã gởi một bức thư ngày 27 tháng 08 đến Ban Tổ Chức Hội Nghị; chúng tôi đã xin lỗi Ban Tổ Chức đã mời chúng tôi, nhưng không tham dự hội nghị được đúng như thư mời của quý vị, "bởi vì chính quyền Việt Nam đã sử dụng quyền lực chuyên chế, không cho tôi tham dự Hội Nghị Thượng Ðỉnh Hòa Bình Thế Giới Thiên Niên Kỷ. Mặc dù tôi đã thể hiện sự kiên nhẫn và thiện chí hòa bình của mình để đóng góp cho sự nghiệp hòa bình của loài người và mục đích của Hội Nghị".

- Ông Nguyễn Tường Tâm: Thưa T.T, không đi dự, như vậy thì T.T có gởi Bản Tham Luận đến Hội Nghị, đến Ban Tổ Chức theo như yêu cầu của Ban Tổ Chức Hội Nghị không ạ?

- T.T Thích Thái Hòa: Vâng, không được đi dự Hội Nghị, nhưng chúng tôi đã gởi bài Tham Luận đến Ban Tổ Chức và chúng tôi yêu cầu Ban Tổ Chức giúp tôi cử một vị đại diện trong Ban Tổ Chức đọc bài Tham Luận của tôi trước Hội Nghị. Và nếu có thể, thì cho chúng tôi ủy cử Thầy Chân Phấp Ấn, là Tăng thân Làng Mai, một vị hóa thân của tôi hiện có mặt tại New York sẽ thay tôi đọc Tham Luận trước Hội Nghị.

- Ông Nguyễn Tường Tâm: Thưa T.T, tiện đây T.T có thể trình bày cho thính giả của Ðài Tiếng Nói Hoa Kỳ biết được những ý chính, Thưa Thượng Tọa là những ý chính trong Bản Tham Luận mà T.T đã gởi cho Hội Nghị Thượng Ðỉnh Hòa Bình Thế Giới đang diễn ra ở trụ sở Liên Hiệp Quốc được không ạ?

- T.T Thích Thái Hòa: Vâng, xin cảm ơn anh, bài Tham Luận của tôi gởi đến Hội Nghị Hòa Bình Thế Giới Thiên Niên Kỷ là hơn 1000 chữ; chúng tôi đã gởi bằng tiếng Việt và cả bằng tiếng Anh. Nội dung của bài Tham Luận có 3 vấn đề. Vấn đề thứ nhất: Là trước hết, chúng tôi giới thiệu với Ðại Hội về Nhân Sinh Quan của Phật giáo, là con người được hình thành từ nơi Tâm Ý và Hành Ðộng của họ, Tâm Ý và Hành Ðộng của họ như thế nào thì cuộc sống của họ sẽ diễn ra như thế ấy. Tâm Ý và Hành Ðộng của cộng đồng thế giới loài người như thế nào, thì cuộc sống của cộng đồng thế giới sẽ diễn ra như thế ấy. Và trong cuộc sống có sự Tương Quan Tương Sinh và chúng ta nên chấp nhận mọi thành phần trong xã hội để xây dựng Ðất Nước, để xây dựng xã hội loài người. Và ý thứ hai là chúng tôi đưa ra một phương pháp thực tiễn, đó là phương pháp chuyển hóa tâm thức. Bởi vì thế giới này là thế giới được diễn biến từ nơi tâm hồn của con người, tâm hồn của con người cấu uế thì xã hội trở nên rối loạn, bất ổn. Tâm hồn con người trong sáng thì xã hội sẽ được ổn định. Và điều thứ ba là chúng tôi đưa ra một phương pháp chuyển hóa hành động của con người. Bởi vì, con người suy nghĩ mà không có hành động cụ thể thì việc suy nghĩ đó chưa đi tới kết quả thực tiễn. Bởi vậy, suy nghĩ tốt mà phải có hành động tốt thì mới cho ta kết quả tốt. Bởi vậy, chúng tôi mới đưa ra năm phương pháp... chuyển hóa hành động và bốn phương pháp chuyển hóa tâm ý. Ðó là nội dung bài Tham Luận của chúng tôi, bởi vì chúng tôi nghĩ rằng, giải quyết vấn đề hòa bình, vấn đề xung đột của thế giới con người, trước hết phải giải quyết sự mâu thuẫn và xung đột ở nơi tâm hồn của mỗi con người.

- Ông Nguyễn Tường Tâm: Xin cảm ơn T.T, bây giờ xin hỏi một câu hỏi khác, là sự sinh hoạt của Giáo Hội Phật Giáo Việt Nam Thống Nhất (GHPGVNTN) tại Việt Nam ra sao? Và GHPGVNTN khác với Giáo Hội Phật Giáo Việt Nam (GHPGVN) mà như hồi nãy T.T vừa đề cập đến như thế nào? Và tình hình sinh hoạt của GHPGVNTN như thế nào, T.T?

- T.T Thích Thái Hòa: Xin cảm ơn anh Nguyễn Tường Tâm, GHPGVNTN là Giáo Hội kế thừa truyền thống của Lịch Ðại Tổ Sư Phật Giáo Việt Nam, GHPGVNTN là hoàn toàn thuộc về Tăng Ni Phật Tử Việt Nam, là Giáo Hội có độc lập, có chủ quyền. Trái lại, GHPGVN là giáo hội được Nhà Nước dựng lên năm 1981 với ý đồ là để khống chế và loại trừ dần GHPGVNTN. Cho nên ý nghĩa của hai Giáo Hội khác nhau một trời một vực. GHPGVNTN là Giáo Hội kế thừa truyền thống của Lịch Ðại Tổ Sư và tâm nguyện của quảng đại quần chúng Phật tử Việt Nam. Còn GHPGVN là Giáo Hội do Nhà Nước dựng lên và mọi công việc của Giáo Hội đều do Ban Tôn Giáo Chính Phủ chỉ đạo. Và hiện nay GHPGVNTN tại quê nhà đang bị khó khăn trên con đường phục hoạt, ai hành đạo mà nhân danh GHPGVNTN sẽ bị Nhà Nước gây trở ngại, khó khăn. Còn GHPGVN thì được Nhà Nước "ủng hộ". Nhưng thật chất những Nhà lãnh đạo GHPGVN là những người không có khả năng lãnh đạo, không có cái nhìn tầm cỡ Quốc Tế và thực sự không có sự đóng góp tích cực nào cho sự xây dựng Ðất Nước mà chỉ làm cho Ðất Nước càng ngày càng bị hư hỏng, băng hoại về niềm tin và đạo đức.

- Ông Nguyễn Tường Tâm: Thưa T.T, thế thì ngoài ra, GHPGVNTN của Tăng Ni và quần chúng không có thuận lợi nào trong sự sinh hoạt hay sao ạ?

- T.T Thích Thái Hòa: Vâng, ở đất nước chúng tôi hiện nay, GHPGVNTN, Nhà Nước không có một văn bản nào cụ thể đình chỉ hoạt động, nhưng mà trên thực tế, các cán bộ cơ sở hạ tầng của Nhà Nước tìm cách khủng bố, đe dọa và khống chế một số Tăng Ni và Phật tử nhiệt tình đối với GHPGVNTN; bằng chứng là tất cả chúng tôi tại Tổ Ðình Từ Hiếu đi vào Quảng Nam Ðà Nẵng để hướng dẫn khóa tu tập, thì Công An Chính Quyền tại huyện Núi Thành, xã Tam Mỹ đã gây khó khăn như là mới ngày hôm qua, 28 tháng 08 năm 2000 chẳng hạn. (LTS: tin này đăng trong Người Việt ngày hôm qua)

- Ông Nguyễn Tường Tâm: Thưa T.T, như vậy T.T còn gì để trình bày với thính giả không? Nếu không thì chúng tôi đại diện Ban Giám Ðốc, Ban Tổ Chức Chương Trình Việt Ngữ của Ðài Tiếng Nói Hoa Kỳ, ở đây có anh Nguyễn Văn và chị ngọc lan, chúng tôi xin cảm ơn T.T.

- T.T Thích Thái Hòa: Thưa anh Nguyễn Tường Tâm, anh Nguyễn Văn, và chị Ngọc Lan, qua làn sóng điện của đài tiếng nói Hoa Kỳ, chúng tôi kính lời thăm hỏi đến toàn thể thính giả của Ðài, chúc quý vị có nhiều sức khỏe, và cảm ơn quý vị đã chú ý lắng tai nghe và theo dõi sự trả lời phỏng vấn của tôi. Tôi mong rằng, khi tất cả chúng ta nghe một điều gì đó không nên vội tin, dù đó là một lời nói của vị có đầy quyền uy, mà phải tự mình ghi nhận bằng tâm hồn chân thật của mình, rồi phải được kiểm soát bằng trí tuệ của mình và phải được gạn lọc bằng chánh kiến và sự điềm tĩnh của ta. Sau đó ta mới tin, bởi vậy, nghe đài cũng là một phương pháp thực tập chánh niệm và nhận ra được sự thật của cuộc sống quanh ta. Trước khi dứt lời, chúng tôi, một lần nữa, xin cảm ơn anh Nguyễn Tường Tâm, anh Nguyễn Văn, chị Ngọc Lan, Ban Giám Ðốc bản đài và chân thành cảm ơn quý vị thính giả. Vì quý vị đã giúp tôi nói lên được một phần nào sự thật tại quê hương chúng tôi. Xin cảm ơn quý vị.

- Ông Nguyễn Tường Tâm: Xin cảm ơn Thượng Tọa.

(Chép y nguyên văn cuộc phỏng vấn lúc 18 giờ ngày 30 tháng 08 năm 2000)

THÁI TUỆ và THANH LAM ghi lại (ty)