Lần đầu tiên báo Nhân Dân (ngày 8/9/97) đề cập đến vụ Thái Bình

Sau nhiều tháng im lặng, nhà cầm quyền Việt Nam đã lên tiếng về vụ nông dân biểu tình ở tỉnh Thái Bình. Tờ Nhân Dân, cơ quan ngôn luận chính thức của đảng CSVN, số ra ngày 8/9/1997 lần đầu tiên đưa tin về vụ Thái Bình và mở đầu một loạt bài báo phóng sự về những sự cố xảy ra tại 128 làng ở tỉnh Thái Bình trong hai tháng 5 và 6.

Tờ Nhân Dân đưa tin là dân chúng tại đây đã biểu tình để phản đối việc chính quyền địa phương thu quá nhiều thuế và đã biển thủ công quỹ dành cho việc xây cất đường sá.

Thông Tấn Xã Việt Nam chính thức trích dẫn bài báo trên tờ Nhân Dân cho biết là các vấn đề ở tỉnh Thái Bình xuất phát từ sự cạnh tranh giữa các huyện xây cất cơ sở hạ tầng. Và để thu vốn cần thiết, chính quyền địa phương đã đánh thuế quá nặng. Theo báo Nhân Dân, sự việc sẽ không trở thành trầm trọng nếu như chính quyền địa phương biết hành động nhanh chóng một khi nhận được tín hiệu của dân làng.

Tờ báo này ca ngợi người dân Thái Bình, một nơi được báo này tâng bốc là "cái nôi của cách mạng". Đồng thời tờ báo cũng nhắc lại rằng Thái Bình là tỉnh sản xuất nhiều lúa gạo nhất ở đồng bằng sông Hồng.

Tuy nhiên, bài báo cũng đã tìm cách biện hộ cho các viên chức địa phương, khi viết là việc tăng thuế và tăng các khoản thu khác xảy ra vì các địa phương cạnh tranh với nhau, trong công tác xây thêm trường học, bắt đường dây điện và sửa chữa đường xá cho dân chúng sử dụng, và việc này đã đưa tới tình trạng người dân nghi là các viên chức địa phương tham nhũng. Những tin tức gần đây cho thấy là các viên chức nhà nước đã chia nhau số tiền thu được, bỏ túi làm lợi riêng, khiến cho người dân bất mãn, phải lên tiếng chống đối và bày tỏ thái độ của họ bằng hành động.

Bài báo cũng nhìn nhận là các viên chức địa phương này đã không đáp ứng ngay nguyện vọng của người dân. Vẫn theo bài báo, dân làng đã tổ chức thành những nhóm đại diện, để lên tiếng với nhà nước về các quan tâm mà họ có, nhưng đồng thời, cũng có những kẻ lợi dụng chuyện chính đáng này để trục lợi cho chính mình, khiến cho tình trạng xáo trộn xảy ra.

Bài báo không cho biết xáo trộn đã xảy ra như thế nào. Cho dù vậy, các bản tin do những hãng thông tấn ngoại quốc gửi đi từ Hà Nội hôm 8/9/1997 vẫn nói là trong cuộc nổi dậy này, hàng ngàn người dân và gia đình của họ đã tụ tập ngay tại thị xã, và có nhiều nhà của cán bộ bị dân chúng đốt cháy, và một số cán bộ bị nhân dân đánh.

Trước đây, đã có tin cho hay có 5 hay 6 cán bộ địa phương chết trong những vụ đụng độ với dân chúng, và tin này cũng do các hãng thống tấn quốc tế loan tải, trích dẫn những nguồn tin mà họ thu thập được, phát xuất từ các viên chức nhà nước trung ương hay của dân chúng.

Tưởng cũng nên nhắc lại là cho tới ngày 8/9/1997, các nhà báo quốc tế vẫn chưa được phép đến thăm tỉnh, và theo lời Trần Quang Hoan, người phát ngôn của Bộ Ngoại Giao Việt Nam, thì các viên chức điều hành tỉnh rất bận rộn với công việc, không muốn bị làm phiền. Ông Hoan cũng cho biết một số viên chức địa phương đã bị xử lý nội bộ và hiện nay, cuộc điều tra vẫn còn đang tiến hành.

Các quan sát viên cho biết vụ nhân dân tỉnh Thái Bình nổi dậy đã trở thành một trong những quan tâm lớn cho đảng và nhà nước. Một ủy viên bộ chính trị của đảng cộng sản Việt Nam là ông Phạm Thế Duyệt đã được cử đến để trấn an người dân.

Bản tin của hãng thông tấn Reuter gởi từ Hà Nội hôm 8/9/1997 nói là tình hình hiện vẫn còn căng, và các viên chức đang nỗ lực để làm giảm mức độ căng thẳng hiện nay.