|
Thư gởi Ðỗ Mười, tổng bí
thư đảng cộng sản Việt Nam
Hà
Nội ngày 3 tháng 1 năm 1995
Kính
gửi
Anh
Ðỗ Mười, Tổng Bí Thư Ban Chấp Hành Trung Ương ÐCSVN,
Các đồng chí trong Bộ Chính Trị,
Các đồng chí Trung Ương Ủy Viên
Tôi
có được đọc một bản văn kiện chuẩn bị cho Hội Nghị Trung Ương lần
thứ 8 về vấn đề “Xây dựng và hoàn thiện Nhà Nước...”. Ðây thật là
một vấn đề cực kỳ quan trọng. Lâu nay ta đã quan tâm khá nhiều đến
sinh hoạt dân chủ trong Ðảng và trong xã hội, các cơ quan đã xử lý
một số việc thể hiện xu thế “dân chủ hóa “ của Ðảng và Nhà Nước
ta. Ðó là điều đáng mừng. Nhưng khi tôi đọc văn kiện thì tôi thấy
sự kiểm điểm và nhận định tình hình tỏ ra rất tản mạn và vụn vặt,
nhiều mâu thuẫn nhau. Và xét ra tinh thần của người soạn thảo không
quan tâm gì đến Hiến Pháp, nhất là đoạn 2 điều 4 của Hiến Pháp: “Mọi
tổ chức của Ðảng hoạt động trong khuôn khổ của Hiến Pháp và Luật
Pháp “, Bộ Chính Trị cũng là một tổ chức của Ðảng.
Ðây
là một vấn đề rộng lớn, phức tạp có quan hệ đến nhiều vấn đề lý
luận, nguyên tắc và tâm tư tình cảm của nhân dân.
Ở
đây với trách nhiệm một đảng viên, tôi chỉ xin gấp rút phát biểu ý
kiến về hai vấn đề căn cốt và cơ bản để góp ý với Ban Chấp Hành
Trung Ương.
Ðó
là:
Cần phân biệt khái niệm
“Ðảng lãnh đạo “ và “Ðảng cầm quyền “.
“Ðảng cầm quyền “ đồng
nhất với “Ðảng trị “, “Ðảng cầm quyền “ thì cơ quan Ðảng là cơ quan
Nhà Nước và cao hơn cơ quan Nhà Nước, điều khiển sai bảo cơ quan Nhà
Nước, quyết định và chọn lựa cán bộ và tổ chức Nhà Nước. Các cơ
quan Nhà Nước giải quyết việc đều phải xin ý kiến Ðảng. Như thế là
Ðảng toàn trị.
“Ðảng lãnh đạo “ thì phải
có bộ máy Nhà Nước tương đối độc lập. “Ðảng lãnh đạo “ phải bảo
đảm cho bộ máy Nhà Nước có hiệu lực, dân chủ, và thực hiện được
dân làm chủ. Như vậy phải có một Nhà Nước dân chủ pháp quyền.
Ðó mới thật là Nhà Nước
do dân, vì dân và của dân. Không thể để trở thành Nhà Nước của
Ðảng, do Ðảng và vì Ðảng. Văn kiện có nói: “Ðại Hội giữa nhiệm kỳ
đề ra: Một trong những nhiệm vụ chủ yếu hiện nay là tiếp tục xây
dựng và từng bước hoàn thiện Nhà Nước pháp quyền Việt Nam.” Câu ấy
và những câu về tính chất Nhà Nước trong Hiến Pháp 92 (điều 112,
đoạn 8) còn có giá trị không?
Nhưng tiếp sau đó văn kiện
lại viết: “Một Nhà Nước... như vậy về thực chất là Nhà Nước
chuyên chính vô sản. Trong nội bộ Ðảng cần được khẳng định rõ ràng.”
Vậy là ta làm chuyên chính vô sản và chỉ biết với nhau trong
Ðảng, còn không cho dân biết. Một Nhà Nước thế nào mà dân
không biết, không làm, không công nhận, không kiểm tra được thì có
còn là của dân, vì dân, do dân nữa không?
Nếu ta quyết định thực
hiện vô sản chuyên chính thì phải sửa Hiến Pháp, để dân thảo luận
và dân đồng ý thì ghi vào Hiến Pháp, như thế mới có cơ sở pháp lý
đàng hoàng. Ðây là một vấn đề nguyên tắc quan trọng cơ bản quan hệ
đến toàn dân, không thể tùy tiện.
B. Vấn đề thứ hai
là vấn đề Ðảng lãnh đạo Nhà Nước.
Trong văn kiện dự thảo có
ý quy định chính thức cách lãnh đạo cụ thể trong mối quan hệ giữa Bộ
Chính Trị của Ðảng và các cơ quan cao nhất của Nhà Nước. Nếu theo
những quy định như vậy thì lại vi phạm Hiến Pháp một điểm to nữa. Vì
như thế thì các cơ quan lập pháp, hành pháp và tư pháp cao nhất không
còn cao nhất nữa, không có khả năng giám sát lẫn nhau nữa, và các
cơ quan này cũng mất khả năng quan hệ với dân, và dân không giám
sát được nữa. Nhà Nước không thể là Nhà Nước pháp quyền được nữa.
Vì bộ Chính Trị, Ban Bí Thư và bộ máy của Ðảng trở thành một siêu
Nhà Nước và thực hiện thống nhất cả ba quyền lập pháp, hành pháp,
tư pháp cao nhất không có bất cứ một sự giám sát nào. Và như thế
là Ðảng thực hiện chuyên chính vô sản một cách thực sự và nhân
danh giai cấp vô sản (như Lê Nin nói).
Phải trở lại bàn quan
niệm “Ðảng lãnh đạo” Nhà Nước hay Chính Quyền lãnh đạo những gì và
lãnh đạo thế nào? Làm thế nào để Nhà Nước là của dân, do dân, vì
dân một cách thực sự và trong thực tế. Muốn thế Ðảng phải trở
thành nơi tập hợp và thu hút toàn bộ trí tuệ trong xã hội, bàn và
quyết định những vấn đề phương hướng đường lối, chính sách cơ bản và
được toàn dân biết rõ và ủng hộ. Rồi các cơ quan nhà nước (cả ba
mặt) đều dùng quyền hạn và quyền lực của mình thực hiện một cách
độc lập và có giám sát.
Phải có một sự cải cách
cơ bản chế độ bầu cử và ứng cử, bảo đảm chọn được các nhân tài
thực sự, không chỉ là kêu gọi tăng thêm thành phần không Ðảng trong
các cơ quan dân cử, và hô hào khuyến khích tự do ứng cử.
Cần phải dứt khoát lựa
chọn một trong hai tư tưởng chỉ đạo sau đây:
a) Hoặc thực hiện chuyên
chính vô sản, mà Ðảng là đại diện và nhân danh.
b) Hoặc thực hiện một Nhà
Nước dân chủ pháp quyền, một nhà nước của dân, do dân, vì dân.
Không thể cứ nói nửa nọ
nửa kia, nhập nhằng và không thể chỉ ghi trong Nghị Quyết của Ðảng mà
phải thể hiện rành mạch trong Hiến Pháp được toàn dân công nhận.
Tôi thấy đây là một vấn
đề cực kỳ quan trọng có liên quan đến vận mệnh của dân tộc, đất
nước, nếu không có sự lựa chọn rõ ràng dứt khoát thì chưa nên bàn
và chưa có Nghị Quyết.
Ðây là tâm huyết của một
đảng viên lâu năm đã gần trọn đời đấu tranh cho Ðảng, nghĩ về Ðảng
và Ðất Nước. Mong các đồng chí lưu ý.
Trần Ðộ