HUYỀN THO� I HỒ CHÍ MINH

Hồ chí Minh l� một nhân vật quan trọng trong phong tr� o Cộng sản quốc tế v� giải phóng dân tộc thuộc thế kỷ 20. Ông đã lập ra Đảng Cộng sản Việt Nam, tổ chức cuộc chiến đấu bền bỉ chống lại các thế lực thực dân hiện đại, đã ho� n th� nh độc lập thống nhất, tạo cơ sở quyền lực để thiết lập chế độ gọi l� " chủ nghĩa xã hội hiện thực " ở Việt Nam. Đã có khá nhiều ý kiến nhận định, đánh giá sự nghiệp của ông theo nhiều quan điểm khác nhau trên thế giới. Nhưng ở Việt Nam, trong chế độ Cộng sản, từ một nhân vật lịch sử ông đã trở th� nh một nhân vật huyền thoại có tác dụng huyễn hoặc rất đặc biệt.

Theo những người nghiên cứu về Việt Nam, hiện tượng n� y có ba nguồn gốc : 1) Tự ông cố ý tạo ra để lôi kéo quần chúng 2) Đảng Cộng sản đã d� y công l� m cho ông th� nh một biểu tượng thờ phụng của chế độ 3) Người Việt Nam hy vọng v� o ông như một người cứu độ, giúp họ thực hiện được những mong mỏi nghìn đời của đất nước v� bản thân.

Nếu huyền thoại Hồ chí Minh đã cho Đảng Cộng sản uy tín hầu như quyết định để chiến thắng trong chiến tranh, thì do những thất bại của Đảng Cộng sản trong xây dựng hòa bình m� huyền thoại Hồ chí Minh từ từ rạn vỡ trong nhân dân v� cả trong Đảng. Một cái nhìn công bằng l� một cái nhìn hiện thực về nhân vật lịch sử n� y.

VẼ RỒNG THẤY ĐẦU KHÔNG THẤY ĐUÔI

Do phải giữ kín tung tích trong hoạt động bí mật, lý lịch của Hồ chí Minh cũng l� một bí mật. Sau cách mạng 1945, nhiều người còn chưa biết ông l� ai. Nhiều đoạn đời của ông có một thời bị nhiều nh� viết tiểu sử ông để trống ( như sau vụ thất bại của Xô viết Nghệ tĩnh năm 1931, ông đi đâu không biết cho đến năm 1941 mới xuất hiện lại v� về nước ). Phần ông, ông lại không chịu viết hồi ký hoặc chính thức công bố đầy đủ lý lịch của mình. Nếu có viết thì ông lại không ký tên thật. Với bút danh Trần dân Tiên trong " Những mẩu chuyện về đời hoạt động của Hồ chủ tịch ", hình ảnh m� ông tự giới thiệu chỉ l� một người cách mạng r� y đây mai đó, không có cuộc sống riêng tư. Nhưng đó cũng chính l� ý muốn của ông. Trong cuốn sách nhỏ n� y ông có khen ngợi t� i của người họa sĩ Trung hoa vẽ rồng v� cho rằng vẽ rồng giỏi l� chỉ cho người xem trông thấy đầu còn đuôi thì dùng những cụm mây che khuất đi. Thủ thuật ấy rõ r� ng ông đã sử dụng để tự họa. Cái cốt cách thanh thoát mờ ảo ấy thật ra cũng đã toát ra từ chính con người của ông : với khuôn mặt xương xương, dáng người gầy, mới 50 tuổi đã để râu d� i, ông có vẻ xuất thế hơn rất nhiều so với một số lãnh tụ châu Á khác - như Mao trạch Đông chẳng hạn.

Hình ảnh xuất hiện chính thức của ông trước công chúng do vậy ngo� i một lãnh tụ Cộng sản tầm cỡ quốc tế t� i ba, còn l� một hiền triết phương Đông. Nhưng đối với ông, không phải chỉ có như vậy. Trong thời chống Pháp, có một dạo, mấy chữ " cha gi� dân tộc " đã được bộ máy tuyên truyền Việt Minh dùng để tôn vinh ông khá ồn � o ( như một câu hát : " Thi đua thi đua cha gi� nhắn tin về .." Thật sự thì hình ảnh n� y đã được chính ông sử dụng để tự đề cao trong cuốn sách " Những mẩu chuyện về đời hoạt động của Hồ chủ tịch " do chính ông viết " Nhân dân gọi Chủ tịch l� Cha gi� của dân tộc, vì Hồ chủ tịch l� người con trung th� nh nhất của Tổ quốc Việt Nam "). Về sau có lẽ vì thấy hơi quá lố, hình ảnh ấy không còn được nhắc lại, mấy chữ " Bác Hồ " được thay v� o v� giữ mãi cho đến khi ông mất.

Trong tiếng Việt, chữ " bác " chỉ vai người anh của cha, dùng để xưng với các cháu thiếu nhi thì thích hợp. Nhưng sau n� y, nó lại trở th� nh phổ biến để mọi người gọi theo. Theo nhiều người gần gũi ông cho biết thì điều đó cũng do ông chỉ đạo : ai mới gặp ông m� gọi ông bằng " anh" hoặc " đồng chí " thì bị ông chỉnh ngay ( tôi nghe nói trong những người bị ông chỉnh có Trần văn Gi� u v� nh� văn Nguyễn huy Tưởng ).

Cung cách ứng xử của ông thường được coi như tấm gương để to� n Đảng, to� n dân học tập, trong đó tác phong giản dị, cần kiệm, thân dân ( lo chuyện tương c� mắm muối cho dân ) thường được đề cao nhiều nhất. Năm 1968, sau khi v� o chiến khu, suốt 7 năm ở R, năm n� o đến 19 tháng 5( người ta cho l� sinh nhật của ông ), trong các buổi lễ kỷ niệm tôi đều được nghe không biết bao nhiêu lần những câu chuyện như vậy.

_ Chuyện đôi giép râu. Bác Hồ đi giép râu thì ai cũng biết. Bác đi một đôi giép đến mòn lẳn. Cậu bảo vệ đề nghị Bác thay nhiều lần nhưng Bác nhất định không chịu. Cuối cùng n� i nỉ mãi không được, cậu đã phải lén lấy đôi giép ấy đi đổi. Khi phát hiện, Bác không vừa lòng v� nhất quyết bắt cậu bảo vệ đi lấy lại đôi giép cũ.

_ Chuyện lá giong gói bánh chưng của dân H� nội. M�-i năm khi gần tết, mặc dầu " bận trăm công ng� n việc ", Bác vẫn điện thoại hỏi đồng chí Trần duy Hưng, bấy giờ l� bí thư th� nh ủy H� nội, xem có lo đủ lá giong để gói bánh chưng cho dân chưa.

Còn nhiều chuyện khác có nội dung tủn mủn, lẩm cẩm v� " bao cấp " như vậy. Chưa kể đến những b� i nhạc, b� i thơ - nơi không cần phải mô tả những chi tiết - người ta đã tha hồ dùng sự bay bổng của phạm trù mỹ học gọi l� sự cao quý để đưa ông lên chín tầng mây ! Từ một người anh hùng giải phóng dân tộc, ông trở th� nh một ông tiên trong các truyện thiếu nhi, một nguồn cảm hứng vô tận để hình th� nh những b� i tụng ca, v� hơn nữa, còn l� hình tượng của người đi cứu độ chúng sinh nữa. Sau 1975, tôi thấy người ta đã dựng b� n thờ ông ngay giữa bùng binh S� i gòn, khói hương nghi ngút. Ng� y nay nhiều nơi vẫn còn giữ thói quen n� y, không phải chỉ với riêng ông ( nhiều liệt sĩ Cộng sản đã th� nh thần trong các miễu, các đền ).

CUỘC SỐNG RIÊNG TƯ

Chuyện tình ái, vợ con của ông l� điều được dư luận quan tâm, nhưng sách báo của Đảng thường né tránh. Cả một đời vì nước vì non thì m� ng chi đến những hệ lụy nhân gian ấy ! Nhưng điều n� y ho� n to� n không đúng ngay cả đối với ông: có lần ông đã cho rằng sai lầm lớn nhất đời ông l� không lấy vợ ! Nói chơi thôi nhưng thật sự trong thực tế, đã có nhiều chuyện kể cho biết ông có rất nhiều nhân tình ở khắp nơi, từ Pháp, Nga, Trung quốc..

Kim Hạnh lúc l� m Tổng biên tập báo Tuổi Trẻ, vì đăng ở trang nhất tin nói về b� i thơ của ông ( bí danh Lý Thụy khi từ Liên xô ông sang Trung quốc khoảng 1925) gửi người vợ T� u m� bị cách chức v� đuổi khỏi l� ng báo. Một nh� nghiên cứu Mỹ, khi truy tầm hồ sơ mật của Đệ tam quốc tế lưu trữ tại Moscou sau khi Liên xô sụp đổ, đã tìm thấy t� i liệu cho biết khi đi dự một Đại Hội Quốc Tế Cộng sản ở Nga, ông đã khai có vợ v� người ấy chính l� đồng chí Nguyễn thị Minh Khai chứ không phải ai khác !

Trong nước chuyện tình của ông nhiều hơn v� cũng nhiều tính chất bi thảm hơn. Dư luận H� nội râm ran từ lâu chuyện ông ăn ở với một cô tên Xuân, cô n� y do mật vụ Trần quốc Ho� n đưa về để phục vụ ông nhưng sau cho người giết đi để bịt tung tích, có đứa con trai được Vũ Kỳ, thư ký riêng của ông cứu thoát, đem về nuôi. Gần đây nhân Đại hội 9 của Đảng ( tháng 4 năm 2001), các hãng thông tấn phương Tây đã nói đến khá nhiều chuyện năm 1941, khi về nước, ông đã quan hệ với một nữ cần vụ người dân tộc v� sinh ra Nông đức Mạnh, nay mới được bầu l� m Tổng bí thư Đảng.

Những chuyện tình nói trên, hư thực ra sao chưa được chứng minh thật thuyết phục, nhưng xét về mặt đạo đức cá nhân thật ra chẳng có gì quan trọng lắm : các lãnh tụ Cộng sản cũng l� những con người, vợ con n� y nọ đủ cả, một số lại rất hoang to� ng trong cái khoản mục n� y ! Giả sử Hồ chí Minh có như vậy đi nữa thì công lao chống thực dân của ông chẳng hề bị suy suyển. Nhưng do Đảng Cộng sản Việt Nam không chỉ muốn dừng lại với cái công lao ấy m� còn vượt lên thời gian tồn tại muôn năm, nên hình ảnh của Hồ chí Minh phải được tô vẽ sao cho thật lý tưởng, thật phi thường.

V� đó cũng chính l� chính sách tạo thần tượng của guồng máy. Người ta có thể vẫn sống một cuộc sống bình thường, nhưng khi Đảng cần thì cái bình thường sẽ được thay v� o bằng những việc l� m, những sự tích thần thánh. Anh l� người có tính Đảng cao thì anh phải biết tuân phục: cứ việc sống bình thường nhưng phải biết cố gắng đóng cho tròn cái vở kịch được tạo ra cho mình. Chỉ vì lợi ích cách mạng thôi. C� ng có nhiều tấm gương phi thường để những người bình thường noi gương hy sinh thì sự nghiệp của Đảng mới huy ho� ng: cờ Đảng chẳng đỏ rực m� u máu hay sao? Chính vì đã dựa trên cái lý lẽ về chủ nghĩa anh hùng cách mạng đó m� Đảng đã tạo ra khá nhiều những truyền thuyết trong tất cả mọi lãnh vực từ bộ đội, tình báo đến nh� báo, nh� sư.. Hồ chí Minh cũng chỉ l� một huyền thoại trong những huyền thoại do Đảng tạo ra, nhưng l� huyền thoại của những huyền thoại cho nên phương pháp tạo dựng cũng phải hết sức đặc biệt .

Không biết có khi n� o suy ngẫm lại những cái đã qua, ông cảm thấy những bất ổn trong những vở kịch do mình tạo ra hay không, nhưng từ bên ngo� i, nhiều người đã thấy khá nhiều những bực bội, buồn phiền gây ra cho ông bởi chính cái đám âm binh cách mạng của ông. Có nhiều chuyện không vui vẻ lắm, nhưng chuyện ông bị cho ra rìa suốt trong quãng đời còn lại trước khi ông mất l� đáng chú ý nhất. Sau cải cách ruộng đất năm 1956 ở miền Bắc, do nhập từ Trung quốc, quá thất đức v� sai lầm, ông đưa Võ nguyên Giáp, uy tín như cồn sau Điện Biên Phủ , ra thay mặt Đảng xin l�-i nhân dân, sau đó định sẽ lên thế ch�- Trường Chinh l� m Tổng bí thư. Lúc bấy giờ ở Liên xô, Krushchev đang thắng thế với đường lối hòa bình, trong Đảng Việt Nam cũng có xu hướng ấy. Nhưng tình hình Việt Nam lại không thuận lợi để phát triển. Do cường độ cuộc chiến tranh ở miền Nam đã lên cao, đường lối quyết liệt dùng bạo lực để giải quyết chiến tranh thắng thế đã đưa cánh Lê Duẩn / Lê đức Thọ lên nắm quyền.

Về Võ nguyên Giáp thì kết quả ai cũng nhìn thấy: bị quy l� kẻ cầm đầu chủ nghĩa xét lại v� bị trù dập suốt một thời gian d� i, đến khi Lê Duẩn chết mới thôi. Còn về Hồ chí Minh thì dường như chẳng có gì, nhưng thật sự cũng đã chịu số phận chung với tướng Giáp. Bên ngo� i thì vẫn đi đây đi đó, chỉ đạo việc n� y việc kia..nhưng bên trong đã dần d� bị cô lập, chỉ giữ vai trò của một ngọn cờ tượng trưng, không có ảnh hưởng gì lắm tới những quyết định lớn. Theo một b� i viết của Vũ Kỳ ( đăng trên một số báo Văn Nghệ Xuân cách đây v� i năm ), công lao của Hồ chí Minh trong cuộc " Tổng tấn công v� nổi dậy " 1968, vỏn vẹn chỉ có b� i thơ " Xuân n� y hơn hẳn mấy năm qua. Thắng lợi tin vui khắp mọi nh� .." Sau khi ghi âm b� i thơ n� y thì ông được đưa đi..nghỉ. Vũ Kỳ thuật rằng ông Hồ chỉ biết ng� y giờ cuộc " Tổng tấn công v� nổi dậy " nổ ra qua Đ� i phát thanh nghe được ở nơi ông được gửi đi nghỉ l� Bắc Kinh - cùng với giọng đọc của ông, ra rả suốt ng� y về b� i văn vần nói trên. Nhiều người đã nói đến nhiều khuynh hướng đối nghịch nhau trong Đảng Cộng sản Việt Nam thời chiến tranh; nhưng qua câu chuyện trên, ta thấy có hai xu hướng chính trong suốt một thời gian d� i : Lê Duẩn/ Lê đức Thọ đối đầu với Hồ chí Minh/Võ nguyên Giáp.

Dù sao chế độ vẫn cần sự thiêng liêng của ông để tạo ra sự thiêng liêng cho chính mình nên cái chết của ông cũng đã được cánh Lê Duẩn / Lê đức Thọ khi thác triệt để để " x� i " một cách thoải mái. Ng� y chết của ông l� 2/9 vì trùng với ng� y quốc khánh nên người ta dời lại ng� y 3/9/1969. Trong di chúc cuối cùng, ông muốn được hỏa táng v� đem tro rải xuống biển hoặc chôn v� o một vùng đất n� o đó, người ta lại bỏ không biết bao nhiêu tiền bạc ra ướp xác v� xây lăng nghìn đời cho ông.

NHỮNG LỰA CHỌN CHÍNH TRỊ

Con người của Hồ chí Minh được thần thánh hóa chỉ nhằm mục đích thần thánh hóa những lựa chọn chính trị của ông cho Đảng Cộng sản. Những chủ đề sau đây đã trở th� nh kinh điển trong các khóa giảng dạy về tư tưởng của chế độ : Từ thuở ấu thơ, Hồ chí Minh đã ưu tư về tình trạng nô lệ của dân tộc, vì thế đã quyết định bỏ xứ ra đi tìm đường cứu nước; chu du khắp thế giới để tìm hiểu v� so sánh, cuối cùng ông đã nhận ra chủ nghĩa Mác - Lênin thần kỳ, không những giúp dân tộc gi� nh được độc lập m� còn mở đường đi v� o cõi hạnh phúc muôn đời. Đảng Cộng sản Việt Nam l� lực lượng chính trị duy nhất thực hiện được cái tất yếu ấy của lịch sử cho nên quyền lãnh đạo của Đảng đối với dân tộc sẽ l� vĩnh viễn v� tuyệt đối.

Qua sự kiểm nghiệm của lịch sử hơn nửa thế kỷ đã qua, người ta thấy những xác tín trên đây nếu đúng một phần nhỏ thì sự cường điệu v� phóng đại lại l� quá nhiều.

Thí dụ như việc tìm đường cứu nước. Có lẽ không cần tranh luận về cái giả định khởi đầu n� y: Hồ chí Minh l� một trong rất nhiều những thanh niên yêu nước lúc bấy giờ. Nhưng từ đó cho rằng vì yêu nước m� ngay từ đầu đã có ý định phải ra nước ngo� i để tìm giải pháp cứu nước thì điều n� y không nhất định phải l� tất yếu. Một người Pháp nghiên cứu về Việt Nam l� D.Hémery có tìm ra được một tờ đơn của Hồ chí Minh đề ng� y 15-9-1911 ở Marseille - ký l� Paul Tất Th� nh - gửi chính phủ Pháp xin v� o học trường Ecole coloniale ( một loại trường tạo công chức cho các thuộc địa ) v� đã bị từ chối. Nh� sử học n� y cũng tìm ra một số thư của ông - cũng ký l� Paul Tất Th� nh - nhiều lần gửi về nước nhờ Khâm sứ Trung kỳ hỏi thăm tin tức v� chuyển tiền cho cha. Từ những t� i liệu n� y - Biên niên tiểu sử Hồ chí Minh ( Chính trị Quốc gia, H� nội, 1993) có ghi lại phát hiện của Hémery - người ta có thể b� n luận nhiều chuyện, nhưng để đừng đi quá xa chúng ta chỉ cần ghi nhận điều hiển nhiên sau đây : YÙ định " cứu nước " của Hồ chí Minh chưa chắc đã có ngay từ lúc bỏ nước ra đi, ý định ấy có thể đã đến sau những dự tính khác không th� nh ( thí dụ không được chấp nhận v� o học tại Ecole coloniale ). Giả thiết n� y chẳng hề hạ thấp tình cảm yêu nước của ông, nhưng tất nhiên, như vậy thì sẽ rất khó để tạo ra cái chủ ý lý tưởng hóa cuộc đời ông từ nhỏ cho đến lớn. L� m sao có thể cho l� " lý tưởng " cái hiện tượng Hồ chí Minh tự gọi mình l� " Paul Tất Th� nh ", xin đi học l� m công chức cho chính quyền thực dân đồng thời nhờ cả chính quyền thực dân ấy chuyển tiền từ nước ngo� i về cho cha !

Cái lập luận cho rằng sau khi đã bôn ba khắp nơi để nghiên cứu tìm hiểu, từ đó thấy chủ nghĩa Mác -Lênin tuyệt vời nên Hồ chí Minh mới chọn - lập luận n� y cũng tỏ ra rất khó thuyết phục. Việc ông đi đây đó trên thế giới không đủ để chứng minh được rằng ông đã thâu đạt được tất cả những tinh hoa của nhân loại như đã được những người xưng tụng ông giả định. Khác với nhiều lãnh tụ châu Á khác, chẳng hạn như Tôn dật Tiên

, Gandhi, ông không hề có ý định đ� o sâu kiến thức của mình qua các trường Đại học. Thời gian ông trở lại nước Pháp hơi lâu ( 1917-1923), nhưng công việc của ông ở đây vẫn đi theo cái chiều hướng nghiêng về phần thực h� nh, quan hệ tiếp xúc, viết báo, vận động.. Các sách ông đọc ở đây chỉ l� những loại phổ thông, không có gì chứng tỏ được chiều sâu cần thiết về tư duy để nghiêm chỉnh tiếp thu chủ nghĩa Mác. Tôi đã viết ra nhiều lần nhận xét n� y, nay không sợ lặp lại để nói thêm một lần nữa.

Những nh� ý thức hệ Cộng sản có thể rất tức giận vì nhận xét ấy, nhưng tiếc thay, điều đó lại được chính Hồ chí Minh nói ra. Ai đã đọc cuốn sách mang tên " Những mẩu chuyện về đời hoạt động của Hồ chủ tịch " do chính ông viết ( dưới bút danh Trần dân Tiên) thì sẽ thấy ngay. Xin dẫn một v� i đoạn ông kể về Đại hội Tours cuối năm 1920 của Đảng Xã hội Pháp :

" Người ta thảo luận rất sôi nổi ( ..) .Ông Nguyễn lắng nghe nhưng không hiểu rõ lắm, vì người ta thường nhắc đi nhắc lại những tiếng, những câu : Chủ nghĩa tư bản, giai cấp vô sản, bóc lột, chủ nghĩa xã hội, cách mạng, không tưởng, khoa học, Saint-Simon, Fourrier, Marx, chủ nghĩa vô chính phủ, chủ nghĩa cải lương, sản xuất, luận đề ..giải phóng�...chủ nghĩa tập thể..chủ nghĩa Cộng sản, khách quan, chủ quan..v..v"

Không hiểu rõ lắm, nhưng đến lúc biểu quyết, gia nhập Đệ tam hoặc ở lại Đệ nhị Quốc tế thì ông vẫn bỏ phiếu cho Đệ tam Quốc tế .

" Rất ngạc nhiên, Rô-dơ, l� m tốc ký của Đại hội, hỏi ông Nguyễn :

" Đồng chí ! Bây giờ đồng chí hiểu tại sao ở Pa-ri, chúng tôi đã b� n cãi nhiều như thế rồi chứ ?"

_ Không, chưa thật hiểu đâu

_ Thế thì sao đồng chí lại bỏ phiếu cho Đệ tam quốc tế ?

_ Rất đơn giản. Tôi không hiểu chị nói thế n� o l� chiến lược, chiến thuật vô sản v� nhiều điểm khác. Nhưng tôi hiểu rõ một điều l� Đệ tam Quốc tế rất chú ý đến vấn đề giải phóng thuộc địa. Đệ tam Quốc tế nói sẽ giúp đỡ các dân tộc bị áp bức gi� nh lại tự do v� độc lập của họ. Còn Đệ nhị quốc tế không hề nhắc đến vận mạng các thuộc địa. Vì vậy tôi đã bỏ phiếu tán th� nh Đệ tam Quốc tế. Tự do cho đồng b� o tôi, độc lập cho Tổ quốc tôi, đấy l� tất cả những gì tôi muốn; đấy l� tất cả những điều tôi hiểu. Đồng chí đồng ý với tôi chứ ?"

Rô-dơ đồng ý, chị cười v� nói, " Đồng chí đã tiến boä."

Những đoạn trích dẫn trên đây đã cho chúng ta biết mấy điều quan trọng như sau :

_ Hồ chí Minh chưa biết gì về chủ nghĩa Mác với tư cách l� một học thuyết triết học - chính trị. Những khái niệm rất tầm thường trong báo chí có khuynh hướng thiên tả như đấu tranh giai cấp, bóc lột, sản xuất..ông còn chưa biết rõ, nói gì đến những tư biện về lao động tha hóa, giá trị thặng dư, sứ mệnh giải phóng của giai cấp vô sản ..?

_ Đối với chủ nghĩa Lênin ông có biết đến nhưng lại rất hời hợt. Ông chưa đọc gì về Lênin, ngoại trừ b� i " Sơ thảo lần thứ nhất những luận cương về các vấn đề dân tộc v� thuộc địa " đăng trên tờ L�humanité v� o tháng 7 năm 1920 trước Đại hội Tours v� i tháng. Có đọc nhưng thật sự ông cũng chẳng hiểu bao nhiêu, ngay cả các khái niệm căn bản.

_ Ông chọn lựa đi theo Lênin ho� n to� n chỉ vì, qua Đệ tam Quốc tế, Lênin hứa " giúp đỡ các dân tộc bị áp bức gi� nh lại tự do v� độc lập ". Đó l� một chọn lựa ho� n to� n cảm tính, vội v� ng, phiến diện : Chủ nghĩa Lênin l� một học thuyết to� n diện về cách mạng vô sản ở những nước chưa có chủ nghĩa tư bản phát triển, trong đó vấn đề giải phóng các thuộc địa chỉ l� một bộ phận.

Với những thiếu sót trầm trọng như vậy, l� m sao có thể gọi được l� nghiêm chỉnh đối với thái độ chọn lựa nói trên của ông?

Tất nhiên không thể không xét đến chuyện về sau, cùng với thời gian hoạt động, ông đã tiếp cận lý luận cách mạng ng� y c� ng nhiều hơn. Nhưng dù vậy đi nữa thì cũng không vì thế m� coi sự lựa chọn ấy l� tuyệt đối đúng, phải trung th� nh để chuyển giao cho các thế hệ mai sau. Có rất nhiều lý do :

_ Sau khi Lênin mất, " chủ nghĩa Mác- Lênin đã dần d� bị Stalin hóa. Cách mạng vô sản ở những nước tư bản phát triển thoái tr� o, " chủ nghĩa xã hội " ở Liên xô thực chất l� chủ nghĩa tư bản nh� nước, chủ nghĩa vô sản quốc tế chỉ l� cái bình phong bảo vệ Liên xô v� sự b� nh trướng của chủ nghĩa dân tộc xô viết.

_ Mục tiêu xây dựng một xã hội mác-xít có nền kinh tế phát triển cho một xã hội công bằng v� tự do l� ho� n to� n ảo tưởng. Các nước lấy Liên xô l� m mô hình đều dẫm chân trong lạc hậu nghèo n� n, còn thể chế chính trị thì chỉ l� sự nối d� i của chế độ phong kiến, độc t� i. L� vũ khí hiệu nghiệm trong lật đổ v� cướp chính quyền nhưng bất lực trong phát triển.

Sự lựa chọn đường đi của Hồ chí Minh cho Việt Nam vì vậy l� chọn lựa bất to� n : Nó có thể gi� nh được độc lập cho dân tộc qua các hình thức đấu tranh bạo lực, nhất l� chiến tranh, nhưng đã thất bại to� n diện xây dựng hòa bình. Không thể coi đó l� " cái cẩm nang thần kỳ " để đưa nhân dân đến cõi hạnh phúc nghìn năm. Cũng không thể nói bừa rằng ta phải đi theo con đường xã hội chủ nghĩa vì " nhân dân ta đã chọn ". Nhân dân ta chẳng biết gì về chủ nghĩa n� y chủ nghĩa nọ để chọn. Rất nhiều người chỉ đặt lòng tin v� o Bác Hồ nhưng sự lựa chọn của Bác Hồ lại chẳng có gì được gọi l� khuôn v� ng thước ngọc cả.

Nhìn lại mọi việc đã xảy ra một cách bình tâm, chúng ta thấy sự chọn lựa của Hồ chí Minh đã bị quy định bởi cái tạng văn hóa sau đây của ông:

_ Hồ chí Minh l� một người rất thực tế. Thúc đẩy bởi vấn đề bức xúc của đất nươc l� độc lập, ông nhận thấy sự hứa hẹn của Đệ Tam Quốc tế l� rõ rệt v� rất triệt để, khác hẳn với những thế lực khác ( Mỹ, Nhật ), nên đã chấp nhận. Đối với ông chủ nghĩa Lênin thực tế lúc bấy giờ đồng nghĩa với giải phóng dân tộc l� vấn đề quan trọng nhất của Việt Nam. Cái tạng thực tế ấy sau n� y đã biểu hiện trong việc lãnh đạo của ông đối với mọi công việc: Nói năng, h� nh động, bao giờ cũng cố tránh những cái cao xa, trừu tượng.

_ Ông cũng lại l� một người nhiều tình cảm v� lý tưởng. Đọc Lênin, thấy gãi đúng ưu tư của mình, ông đã khóc lên vì vui sướng v� tin ngay. Sau n� y tìm hiểu thêm thấy chủ nghĩa Cộng sản hứa hẹn chấm dứt những khốn khổ của những người lao động bị áp bức ông c� ng tin hơn. Khát vọng độc lập cho dân tộc của ông cũng gắn liền với mong mỏi đấu tranh cho một xã hội công bằng, nhân đạo. Cũng chính vì vậy m� óc thực tế của ông không trở th� nh óc thực dụng tầm thường. Ông chọn Lênin không chỉ vì con đường giải phóng đất nước m� còn vì nhu cầu có một người thầy, người cha tinh thần theo kiểu phương Đông để thờ phụng, tôn kính.

Tất cả những thuộc tính trên đây đều đã biểu hiện trong sự chọn lựa nói trên với những ưu v� những nhược điểm của nó. Những người thần phục ông chỉ nói đến những cái ưu nhưng không hề dám nói đến những cái nhược quan trọng của ông sau đây : 1) Quá vội v� ng, không suy xét can thận, cái trí không theo kịp cái tâm 2) Trung th� nh mù quáng với sự chọn lựa ban đầu, không học được tinh thần phản tỉnh để can đảm nhìn lại to� n diện con đường đã đi.

Những cái ưu của ông đã bộc lộ trong thời hoạt động bí mật, khi còn phải sống trong dân v� phải nhờ dân che chở. Tính chất trong sạch lý tưởng, biết hy sinh vì nghĩa lớn của những người Cộng sản theo con đường của ông ho� n to� n không phải chỉ l� chuyện tuyên truyền. Cũng nhờ thái độ ấy m� Đảng đã được đa số nông dân ủng hộ, góp sinh mạng v� t� i sản cho cuộc tranh đấu chung. Việc chiến thắng nhiều đế quốc hùng mạnh đã từng đến thống trị Việt Nam không đơn thuần chỉ l� vấn đề thủ đoạn, chiến thuật. Trên nhiều mặt, Đảng Cộng sản hơn hẳn những lực lượng chính trị yêu nước khác. Trong thời kỳ bị lệ thuộc, người dân có nhìn v� o ông như kẻ " cứu độ " thì cũng có gì đáng ngạc nhiên.

Những nhược điểm của sự chọn lựa của ông đã bộc lộ thật rõ rệt trong thời kỳ xây dựng hòa bình. Đấu tố, cải cách: phá hoại đến tận nền tảng đạo lý dân tộc. Hợp tác hóa: phản bội nông dân về ruộng đất. Chỉnh huấn: bơm máu đen v� o cơ thể Đảng. Trấn áp, ch� đạp trí thức văn nghệ sĩ : phản bội lời hứa về tự do văn hóa. Khoác lác về cái gọi l� " dân chủ gấp triệu lần ", nhưng lại đè đầu cưỡi cổ nhân dân một cách rất tự nhiên như những cường h� o. L� m mất ho� n to� n động lực về phát triển kinh tế qua chủ trương nh� nước hóa to� n bộ sản xuất. Nói chung: giam hãm dân tộc trong cái ao tù chuyên quyền độc đoán, lạc hậu nghèo n� n.

Những sai lầm trên đây không phải l� những " tồn tại " hoặc những " khuyết điểm " như Đảng đã giải thích. Chúng nằm ngay trong sự chọn lựa của Hồ chí Minh - hợp nhất quá vội v� ng giữa hai vấn đề ho� n to� n khác nhau về bản chất : giải phóng dân tộc v� cách mạng xã hội. Chân giép lốp m� đi v� o vũ trụ. Một bên l� giép lốp, một bên l� vũ trụ; với giép lốp thì không thể đi v� o vũ trụ được, nhưng ta cứ " thừa thắng xốc tới " , vì vậy m� bao nhiêu điều t� n tệ đã xảy ra. Cái ý thức hệ Mác-xít Lêninnít m� Hồ chí Minh ghép v� o chủ nghĩa dân tộc của ông ( " từ chủ nghĩa yêu nước đến chủ nghĩa xã hội " ) đã bộc lộ hết thực chất không tưởng v� bất lực của nó. Trung th� nh mù quáng, căn cứ v� o đó buộc thực tế phải uốn theo, Đảng Cộng sản Việt Nam đã biến sự lựa chọn của Hồ chí Minh th� nh vật cản đường cho sự phản triển tự nhiên của đất nước.

TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH

Sự thất bại của mô hình Lêninní t về phát triển cho những nước nghèo n� n, lạc hậu l� quá rõ r� ng. Do sự thúc ép của h� ng loạt những nhân tố trong v� ngo� i nước, nhất l� sự sụp đổ của Liên xô v� Đông âu, Đảng Cộng sản Việt Nam phải chấp nhận điều chỉnh đường đi, chuyển nền kinh tế " bao cấp, mệnh lệnh " sang hẳn kinh tế thị trường, mở cửa l� m ăn với thế giới tư bản. Khái niệm, " tư tưởng Hồ chí Minh " đã ra đời trong tình hình đó như một thích ứng.

Nhưng xét kỹ thì đây không phải l� sáng kiến hay ho gì lắm. Hồi Hồ chí Minh còn sống, ông đã trả lời nhiều người rằng ông không có tư tưởng gì cả. Nếu có một người xứng đáng ở Á châu n� y thì đó chính l� Mao trạch Đông ( chính vì vậy m� điều lệ Đảng Đại hội 2 đã ghi : Chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Mao trạch Đông, phong cách Hồ chí Minh). Đối với ông, khi chọn chủ nghĩa Lênin rồi, đó đã l� tất cả, l� cái " cẩm nang thần kỳ" có thể giải quyết được mọi chuyện trên đời, chẳng cần phải nhọc công tìm kiếm l� m gì nữa. Nói do ông khiêm tốn có lẽ chỉ một phần, chính yếu l� do có óc thực tế, ông biết rằng mình không thể n� o nắm tóc mình để tự đưa lên cao được. Gán cho ông điều ông không có v� không muốn có, những đệ tử của ông chỉ l� m cái công việc lợi dụng như họ đã từng bất chấp di chúc của ông khi cho ướp xác v� xây lăng cho ông.

Sự lợi dụng đó cũng không phải l� đắc sách lắm. Nó chẳng có tác dụng l� m cho chủ nghĩa Mác - Lênin được phát triển hay bổ sung thêm. Đó chỉ l� một bước lùi ý thức hệ đi cùng với bước lùi về kinh tế, ho� n to� n chỉ có ý nghĩa thực dụng : Phải tìm cách l� m dịu đi những giáo điều đã bị thời gian chứng minh l� không tưởng, bất lực, sắt máu m� ai cũng biết như công hữu về tư liệu sản xuất, chủ nghĩa tập thể, đấu tranh giai cấp, chuyên chính vô sản, quốc tế vô sản ..v..v. V� trong khi né tránh bớt những khái niệm đã mất giá ấy thì một số thuộc tính khác đã được nhấn mạnh hơn, ồn � o hơn : N� o l� yêu nước, truyền thống, độc lập, tự chủ, n� o l� nhân ái, thân dân, hòa hợp .. to� n l� những sản phẩm phương Đông v� nội địa mềm mại, dịu d� ng không có gì l� ngoại lai, khắc nghiệt cả. Cái thủ đoạn thao tác lý sự ở đây cũng quá rõ r� ng : Trong hai th� nh phần được Hồ chí Minh kết hợp lại trong sự chọn lựa của mình - chủ nghĩa dân tộc v� chủ nghĩa quốc tế vô sản - thì th� nh phần thứ nhất đã được đưa lên h� ng chính diện để l� m lu mờ bớt th� nh phần thứ hai đi.

Những người có ý hướng cải cách trong Đảng đã nhận ra thủ đoạn n� y. Họ chỉ ra được cái mưu tính thực sự của những nh� ý thức hệ chính thống: Miệng nói Hồ chí Minh nhưng h� nh động vẫn không khác gì Stalin v� Mao trạch Đông, nghĩa l� vẫn chuyên chế, khắc nghiệt, giả dối, xảo quyệt. Sự chỉ trích không phải l� vô căn cứ. Đảng chỉ dùng Hồ chí Minh như cái bung xung chứ chẳng có thật lòng gì cả. Theo những người cải cách thì thật lòng l� phải thay đổi triệt để phương thức lãnh đạo của Đảng : Phải từ bỏ đường lối nửa vời, khập khiễng, từ bỏ hẳn chuyên chính vô sản v� thực hiện dân chủ cho tương xứng với chính sách mở cửa v� kinh tế thị trường. Chỉ với đường lối cải cách triệt để ấy, Đảng mới tạo ra những điều kiện tích cực để khắc phục những ru�-ng nát nội tại, thúc đẩy đất nước phát triển nhanh chóng. Cũng theo những người cải cách thì sự thay đổi ấy không nằm ở đâu khác ngo� i tư tưởng Hồ chí Minh đích thực. Trong hình dung của họ, thực chất của Hồ chí Minh l� phi-Stalin v� phi-Mao- một Hồ chí Minh nhân đạo dân chủ !

Dù cho có ủng hộ cải cách, chúng ta thật khó lòng m� tìm được sự khách quan trong cách lập luận trên đây : Nếu Hồ chí Minh đối với những nh� ý thức hệ chính thống chỉ l� một hình ảnh giả thì đối với những người cải cách, Hồ chí Minh cũng không thật l� bao nhiêu. Sự khác nhau giữa hai quan điểm chỉ l� sự khác nhau về cách khai thác hai khía cạnh trong sự chọn lựa của Hồ chí Minh : Một bên nghiêng về phần quốc tế v� vô sản, một bên lại nghiêng về phần quốc nội v� dân tộc; một bên nghiêng về phần " chuyên chính vô sản " thì bên kia lại muốn loại bỏ nó. Cả hai đều l� m biến dạng đi một Hồ chí Minh đích thực : Một người Việt Nam yêu nước, nhưng cũng l� một người Việt Nam yêu nước theo phương thức của Lênin, một người đã có đem lại cho đất nước sự tự chủ va thống nhất nhưng cũng lại l� một người đã cho du nhập v� o đất nước một học thuyết ngoại lai m� tác hại của nó còn kéo d� i cho đến ng� y nay chưa gỡ bỏ được.

Có thể cho rằng lập luận của những người cải cách chỉ l� một cách trình b� y mang tính chất kỹ thuật tranh đấu trong ho� n cảnh không có tự do tư tưởng, v� nếu như vậy thì có lẽ sẽ không cần b� n luận thêm. Nhưng nếu trong chúng ta có ai th� nh thật tin rằng với chủ trương ấy, đất nước sẽ bước v� o được một chế độ dân chủ hiểu theo nghĩa hiện đại thì chắc chắn sẽ có không ít người lên tiếng b� y tỏ sự nghi ngờ: Giả sử như có gạt đi hết tất cả những phần ngoại lai, ảo tưởng của Hồ chí Minh về con đường tiến lên " chủ nghĩa xã hội " theo kiểu Lênin, thì Hồ chí Minh vẫn không thể l� ngọn cờ dân chủ được.

YÙ kiến n� y thật đáng suy nghĩ. Mặc dù Hồ chí Minh có nói nhiều đến dân chủ, nhưng quan niệm của ông vẫn rất xa lạ với cái nội dung m� Thời Hiện Đại đã sản sinh ra nó, đặc biệt l� cái tính chất giao ước trần tục của sự phân chia v� kiểm soát quyền lực, căn cứ v� o đó tổ chức v� quản lý đời sống công cộng. Ông không biết gì đến tính chất độc lập của xã hội công dân đối với nh� nước, v� ông cũng không hiểu tính chất quyết định l� m nên nh� nước hiện đại l� nh� nước phi thiên mệnh, nh� nước sinh ra từ pháp luật v� tồn tại bằng pháp luật. Quan niệm của ông về mối tương quan giữa nh� nước v� nhân dân vẫn l� quan niệm của Nho giáo lý tưởng; cái loại nhân dân m� ông yêu mến vẫn chỉ l� loại " xích tử " cần phải được dạy d�- về luật trời v� phép nước, đồng thời lại phải biết lo cho họ về những chuyện " tương c� mắm muối " để sống trong yên ổn; còn nh� nước theo quan niệm của ông vẫn chỉ l� thứ nh� nước của những người hiền, những bậc minh quân kiểu vua Nghiêu, vua Thuấn đời xưa. Những gì ông nói về " pháp chế xã hội chủ nghĩa " hoặc " cán bộ l� đầy tớ của nhân dân" cũng đều dựa trên cơ sở ấy. Chúng chỉ l� những ý định tốt của những đấng, những bậc bề trên.

Sở dĩ ông chọn chủ nghĩa Lênin một cách vội vã v� vô điều kiện như ta đã biết có lẽ l� do ông đã trực giác được tính chất " bên trên " của cách mạng vô sản Lêninnít trong việc l� m lại nước Nga với những t� n dư nặng nề của thời trung cổ. L� người dân chủ, hiểu rõ học thuyết Mác, nhưng tình thế đã buộc Lênin l� m ngược lại tất cả những gì m� Mác đã hình dung ra cho xã hội tương lai: Thay vì để cho giai cấp vô sản tự mình trở th� nh nh� nước như trong Công xã Paris 1871 thì nh� nước Xô viết lại phải đảm đương công việc giáo dục v� tổ chức lại cái giai cấp vô sản đã tan tác v� mất hết tính chất tiền phong sau cách mạng v� nội chiến. Dự định khởi đầu l� một lãnh tụ vô sản vượt xa nền dân chủ tư sản " h� ng triệu lần ", cuối cùng, Lênin thừa nhận đã phải theo gương của một ông vua của thế kỷ 18 - Pierre Đại Đế - công khai dùng độc t� i để chống lại dã man, lạc hậu.

Cảm nhận của Lênin về sự không ăn khớp giữa chủ nghĩa Mác hậu hiện đại v� nước Nga tiền hiện đại, Hồ chí Minh ho� n to� n không hề biết đến, ông chỉ thấy trong những h� nh động độc t� i của Lênin trách nhiệm tự nhiên của những minh quân thời trước, nay được hiện đại hóa qua khái niệm chuyên chính vô sản của Đảng Cộng sản : Đó l� một nền chuyên chế nhân đức v� cách mạng, một nền chuyên chính vì nhân dân chứ không phải l� cái gì khác. Cái lô-gích của vấn đề ở đây vẫn l� cái lòng tốt từ trên ban xuống. Muốn được giải phóng, muốn có quyền lực, nhân dân phải hết lòng đi theo Đảng. Đại biểu cho quyền lợi lâu d� i của nhân dân nên Đảng được phép l� m tất cả để tạo dựng nên cuộc đời mới cho họ. Sự chuyên chính của Đảng l� sự chuyên chính của đám đông, của chính nghĩa, của khoa học, của chân lý, của cách mạng. Vì vậy phải tập trung quyền lực v� o Đảng một cách tuyệt đối v� vĩnh viễn, không chia với bất cứ ai, không nhân nhượng với ai một mẩu xác tín n� o về chân lý, ai có ý đi ngược lại thì chỉ l� những lý lẽ của bọn thù địch với nhân dân, cần phải thẳng tay trừng trị.

Với một quan niệm về quyền lực sắt thép như vậy, Lênin đã dọn đường cho Stalin vắt cạn sức lực của người dân để nhanh chóng đưa nước Nga v� o con đường công nghiệp hóa, còn Hồ chí Minh cùng với Đảng Cộng sản đã tích tụ được những hy sinh vô hạn của nhân dân để đánh bại nhiều thế lực xâm lược hung hãn, gi� nh lại độc lập thống nhất cho Việt Nam. Nhưng còn về dân chủ, cùng với bao nhiêu thứ khác nữa m� các Đảng Cộng sản đã hứa sẽ đem lại cho nhân dân trước đây, như bình đẳng, tự do, hạnh phúc vv.v. Tất cả đều vẫn chỉ l� những lời hứa, v� tệ hơn nữa, về sau n� y đã biến th� nh những lời dối trá đơn thuần. " Chuyên chính vô sản " , "Chuyên chính nhân dân " bây giờ đã trở th� nh chuyên chính với giai cấp vô sản, chuyên chính với nhân dân. Hiện tượng suy thoái n� y, v� o cuối đời mình, Lênin đã mơ hồ nhận ra như một bi kịch, nhưng ở Hồ chí Minh, mọi việc dường như đã êm xuôi như ván đã đóng thuyền, cứ thế lướt sóng m� đi, từ bây giờ cho đến cả muôn đời con cháu mai sau!

BÀI HỌC CỦA NGƯỜI ANH HÙNG

Gần một thế kỷ đã qua, cùng với những biến chuyển lớn lao trên thế giới v� đất nước, hình ảnh Hồ chí Minh đối với dân tộc Việt Nam đã không còn như xưa nữa. Tính chất lý tưởng, cao vời m� Đảng Cộng sản đã cố sức tô vẽ cho một Hồ chí Minh thần thánh đã không chống đỡ nổi cho những sự việc tầm thường, sai lầm của một Hồ chí Minh thực tế nên c� ng cố thần thánh hóa ông bao nhiêu lại c� ng gây ra tác dụng ngược đời lại bấy nhiêu. Thỏa đáng nhất l� nhìn ông với những gì ông có, một cách hiện thực.

Mặc dù tên tuổi của Hồ chí Minh gắn liền với những gì l� m nên cái gọi l� " Cộng Hòa Xã Hội Chủ Nghĩa Việt Nam " ng� y nay, thiết nghĩ không nên đồng hóa tên ông với to� n bộ chế độ. Thế giới đã có những kinh nghiệm tương tự. K.Marx không phải l� không có liên quan đến cái thực thể gọi l� " chủ nghĩa xã hội " ở Liên xô, nhưng đổ mọi sai lầm của Liên xô lên đầu K. Marx l� ho� n to� n không đúng. Mối quan hệ giữa Lênin v� Stalin cũng có những điểm cần phân tích theo chiều hướng đó. Trường hợp Hồ chí Minh đối với chế độ chính trị hiện tại ở Việt Nam có đặc biệt hơn nhưng cũng cần biết rằng hình ảnh của ông đã bị chế độ tô vẽ bằng mọi cách để huyễn hoặc quần chúng.

Cũng đừng quên rằng những gì l� m nên đặc trưng của Hồ chí Minh l� vai trò của ông trong thời kỳ chống ngoại xâm, một giai đoạn lịch sử rất đặc biệt của thế kỷ 20, giai đoạn m� việc đấu tranh gi� nh độc lập không thể tách rời việc chọn lựa một ý thức hệ. Cần chú ý ghi nhận đặc biệt n� y : Trong khi vấn đề độc lập l� quá rõ r� ng về ý nghĩa thì vấn đề ý thức hệ trong thời hiện đại lại chứa đầy cạm bẫy v� phức tạp. Những cái hay cái dở không phải lúc n� o cũng hiển hiện ngay từ đầu. Những gì tạm thời chưa được chấp nhận chưa hẳn đã sai, những gì mang đến thắng lợi chưa hẳn đã đúng. Hơn nữa sự sai/đúng cũng không phải lúc n� o cũng như nhau: đúng lúc n� y có thể sai lúc khác; xem tất cả sự sai/đúng một cách trừu tượng, bất dịch rồi căn cứ v� o đó để tâng bốc quá trớn hoặc kết án nghiệt ngã - một lần l� xong - l� quá đơn giản. Thái độ ấy không thích hợp cho những tiếp cận khách quan về lịch sử.

Nhìn tổng thể về thế kỷ 20, tôi cho rằng Hồ chí Minh l� một anh hùng lớn của Việt Nam trong thời kỳ chống các thế lực thực dân. Những gì m� thế giới biết đến Việt Nam một cách tích cực cho đến nay vẫn l� sự kiện Hồ chí Minh đánh bại các thế lực xâm lược hiện đại, gi� nh được độc lập cho dân tộc. Thiết tưởng dù chính kiến v� tình cảm có khác nhau như thế n� o đi nữa, người ta không thể phủ nhận được tính chất hiển nhiên của các sự kiện ấy. Có thể với nhiều người ở những nơi n� o đó, cái chuyện đánh nhau gi� nh độc lập ấy thật sự chẳng có gì quan trọng lắm đối với cuộc sống, nhưng đối với đông đảo những người Việt Nam, tư xưa cho đến nay, điều đó lại l� một trong nhiều lý do để sống, không thể coi như không có.

Thời trai trẻ, tôi quý trọng Hồ chí Minh l� do ông đã tô đậm cái tình cảm tự nhiên đó trong tôi để tôi biết trách nhiệm với đất nước. Nhưng cũng chính vì tình cảm v� trách nhiệm ấy m� khi tóc đã bạc rồi, tôi không còn có thể mù quáng tin v� o ông nữa. Hồ chí Minh chỉ l� một nhân vật của lịch sử, còn đất nước l� chuyện của muôn đời : Không thể cột chặt vận mệnh đất nước v� o sự chọn lựa bất to� n của một con người, dù đó l� một anh hùng. Tốt nhất vẫn l� ghi nhận tất cả những chuyện đúng sai của ông một cách bình thản, hy vọng chỉ có như thế mới rút ra được những b� i học hữu ích cho những thế hệ đi sau.

Đối với tôi, sự chọn lựa ý thức hệ cho đất nước của Hồ chí Minh l� b� i học đáng suy ngẫm hơn cả. Tất cả đều l� những ý định tốt đẹp nhưng tất cả đều thiếu cái chiều sâu của sự phản tỉnh triết học. L� sự chọn lựa vội v� ng từ đầu v� cũng l� sự trung th� nh mù quáng về sau. Lầm lũi đi theo ông, dắt theo mình cái gói h� nh trang của những ý định tốt đẹp ấy, không biết thường xuyên quay đầu nhìn lại, không có gì bảo đảm để chúng ta không vấp lại những sai lầm của ông - đẩy cái đám đông nhân dân m� mình muốn đưa lên thiên đ� ng xuống chín tầng địa ngục ! Nhất l� những ý định tự cho l� duy nhất đúng đắn, cần được bảo vệ quyết liệt bằng một định chế quyền lực cũng tự cho l� duy nhất đúng đắn.

Tôi nghĩ rằng b� i học ấy không chỉ đáng suy ngẫm cho những người xưng tụng ông m� còn cho cả những người chống ông nữa.

TÌM HIỂU SỰ THẬT QUA BÀI VIẾT TRÊN

Trước đây người đảng viên Nam kỳ kỳ cựu Nguyễn văn Trấn có viết cuốn sách " Viết cho mẹ v� quốc hội " trong đó ông Trấn kể lại chuyện bạn ông l� Bùi công Trừng nói cho ông nghe chuyện trong một buổi họp Lê đức Thọ đã ăn hiếp Hồ chí Minh một cách t� n tệ v� thô bỉ, cùng tiết lộ l� Lê đức Thọ có âm mưu muốn dùng Nguyễn chí Thanh để thay Hồ chí Minh. Nay thì có một đảng viên Nam kỳ thứ hai l� Lữ Phương viết b� i " Huyền thoại Hồ chí Minh " để bạch hóa những huyền thoại chung quanh ông Hồ, một người vốn có nhiều huyền thoại, huyền thoại có thể có căn cứ, có thể do những người yêu kính ông dựng lên cho ông v� có thể do bản thân ông tự dựng lên để cho mọi người thấy con người t� i giỏi, siêu việt của ông. Vấn đề l� l� m sao tìm ra những sự thật khả tín trong những huyền thoại bao quanh Hồ chí Minh đó. B� i viết của Lữ Phương nói chung cũng tiết lộ ra một v� i sự thật, nhìn ra được những nguyên nhân m� bộ máy chính quyền ra sức thần thánh hóa ông Hồ để nhằm mục đích biến ông th� nh một biểu tượng thiêng liêng có lợi cho công cuộc đấu tranh.

Đầu tiên Lữ Phương kể ra những chuyện giai thoại m� ông được nghe kể từ khi ông v� o chiến khu ở cục R năm 1968. Đó l� chuyện ông Hồ từ chối thay đôi dép râu ông đi đã mòn lẳn. Có cậu bảo vệ đề nghị ông Hồ thay nhưng không được ông đồng ý nên cậu bèn lén thay đôi giép râu cũ rích, sờn rách của ông đi bằng một đôi giép râu mới .Nhưng khi phát hiện ra điều n� y, ông yêu cầu trả lại đôi giép râu cũ cho ông. Chuyện n� y nói chung cũng khó kiểm chứng. Còn câu chuyện năm n� o gần tết , mặc dù bận trăm công ng� n việc, ông vẫn gọi điện thoại cho Bác sĩ Trần duy Hưng l� thị trưởng H� nội để hỏi xem có đủ lá giong cho dân gói bánh chưng chưa. Không biết ông Bác sĩ Trần duy Hưng có còn sống không để kiểm chứng câu chuyện n� y có thật hay không?. Lữ Phương cho rằng từ vai trò của một người anh hùng giải phóng dân tộc, ông còn l� hình tượng của người đi cứu độ chúng sinh nữa. Lữ Phương kể chuyện ông đã thấy người ta đã dựng b� n thờ của ông Hồ ngay giữa bùng binh S� i gòn để thắp khói hương nghi ngút tưởng niệm ông. Trong cuốn sách " Từ thực dân đến Cộng sản" Học giả Ho� ng văn Chí có kể những nông dân miền Trung, trong thời kháng Pháp, trước khi đi ra đồng, đã đến trước chân dung ông Hồ thắp hương khấn vái ông Hồ dù lúc ấy ông chưa qua đời.

Thật ra, ông Hồ còn có những chuyện lặt vặt m� người đời còn nhắc lại. Đó l� chuyện ông hay đặt tên cho những người bên dưới. Hồi Bác sĩ Tôn thất Tùng có đứa con trai đầu tiên. Ông nói với Bác sĩ Tùng " Tên chú thuộc bộ mộc nên đứa con trai n� y nên đặt tên l� Bách. " Cậu Tôn thất Bách sau n� y lớn lên cũng trở th� nh bác sĩ như bố v� mới qua đời cách đây không lâu vì chứng bệnh nhồi máu cơ tim. Cựu bộ trưởng tư pháp của Mặt trận giải phóng miền Nam l� Trương như Tảng, sau khi vượt biển qua tỵ nạn ở Pháp có viết một cuốn hồi ký nhan đề " Hồi ký của một Việt Cộng " ( Memoir of a VC" ( trang 14 , bản tiếng Anh) có kể chuyện khi ông gặp ông Hồ ở Pháp, ông Hồ có đề nghị đổi tên cho ông Tảng một cách khá tức cười như sau. Ông Hồ nói với ông Tảng rằng, " Trong gia đình cháu, tên anh v� em cháu l� tên của đá quý ( ông anh ông Tảng tên Quỳnh..tức Quỳnh Dao l� một loại ngọc, đứa em ông Tảng tên Bích..tức Ngọc Bích l� tên một loại ngọc). Còn cháu tên " Tảng " tức l� " tảng đá" nghe không được hay cho lắm. Bác đề nghị đổi tên cháu l� " To� n " ..tức " To� n bích " có nghĩa l� " hòn ngọc không có vết" " .". Câu chuyện đặt tên cho con trai Bác sĩ Tôn thất Tùng v� đòi đổi tên cho Trương như Tảng l� câu chuyện thực được những người trong cuộc kể lại chứ không phải l� giai thoại mù mờ không có căn cứ.

Bác sĩ Phan quang Đán có kể cho người viết b� i n� y nghe một giai thoại về Hồ như sau : Trong túi áo của Hồ bao giờ cũng có hai bao thuốc, một l� thuốc lá ngoại quốc, hai l� thuốc rê. Khi gặp khách, Hồ mang thuốc rê ra mời, còn khi ở một mình thì hút thuốc lá ngoại quốc. Câu chuyện n� y cũng nói lên cái cá tính láu cá vặt , tinh ranh vặt của Hồ. Đôi khi những chuyện vặt vãnh tầm thường như thế cũng nói lên được cái cá tánh đặc thù của một con người.

Sang đến chuyện tình cảm cá nhân của Hồ, Lữ Phương có kể lại chuyện Kim Hạnh lúc còn l� m Tổng biên tập báo Tuổi trẻ, đã bị cách chức v� đuổi khỏi l� ng báo ngay lập tức vì đã đăng trên trang nhất b� i thơ tiếng Hán m� Lý Thụy ( biệt danh của Hồ chí Minh lúc đó) gửi cho người vợ T� u. Rồi sau n� y những sử gia học giả Tây phương còn công bố ra những t� i liệu mật cho biết khi đi dự một Đại hội Quốc tế Cộng sản ở Nga, ông Hồ đã khai có vợ v� người vợ ấy chính l� đồng chí Nguyễn thị Minh Khai chứ không phải l� ai khác ! Cũng cần nói thêm ở đây Nguyễn thị Minh Khai l� vợ của Lê hồng Phong v� l� chị ruột của Nguyễn thị Minh Thái, vợ đầu của Võ nguyên Giáp. Sau n� y b� Minh Thái chết trong tù Pháp, Võ nguyên Giáp lấy người vợ thứ hai l� Đặng thị H� , con gái của Đặng thai Mai.

Lữ Phương còn kể thêm chuyện ông Hồ ăn ở với cô Xuân ( Nông thị Xuân) một người thiểu số gốc Nùng, cô n� y do mật vụ Trần quốc Ho� n đưa về để phục vụ ông Hồ, nhưng sau đó cô Xuân bị giết đi v� đứa con trai của cô v� ông Hồ tên Nguyễn tất Trung được đưa cho Vũ Kỳ nuôi, v� được đổi tên l� Vũ Trung. Vũ Kỳ l� người hầu cận thư ký của ông Hồ. Lữ Phương cũng kể thêm chuyện ông Hồ khi năm 1941 về nước có quan hệ tình ái với một nữ cán bộ cần vụ người T� y v� sinh ra Nông đức Mạnh, hiện nay đang l� m Tổng bí thư. Sau n� y khi bị báo chí nước ngo� i truy hỏi ông Hồ có phải l� cha của ông không thì ông Mạnh trả lời huề vốn cho qua chuyện, " Người Việt Nam ai cũng l� con cháu Bác Hồ ". Ông Mạnh cho biết cha ông tên Lai nhưng không có giấy tờ hay hình ảnh n� o chứng tỏ điều ông Mạnh nói. Dĩ nhiên đứng ở thế ông Mạnh thì ông phải chối m� thôi vì chế độ H� nội trong mấy mươi năm qua đã tô vẽ ông Hồ như một vị thánh không gần đ� n b� , thì l� m sao có đứa con rơi như ông Mạnh được !

Chuyện bi thảm kịch Nông thị Xuân có lẽ Lữ Phương cũng đọc được từ những sách báo nước ngo� i do hai nhân chứng quan trọng l� nh� văn Vũ thư Hiên v� ông Nguyễn minh Cần kể lại. Khi chế độ t� n ác H� Nội quyết định giết cô Nông thị Xuân v� người em họ Nông thị V� ng ( sau n� y có người cho rằng hai cô n� y họ Nguyễn )v� cô em họ tên Nguyệt, họ tưởng l� đã bịt miệng tất cả những người biết về chuyện giết cô Xuân, nhưng rồi không có gì che dấu được mãi dưới ánh sáng mặt trời. Chuyện giết cô Xuân đã được ba người biết v� kể rõ mọi chuyện cho hậu thế nghe câu chuyện giết người kinh tởm n� y. Đó l� nh� văn Vũ thư Hiên, ông Nguyễn minh Cần v� người hôn phu của côV� ng, em ruột của cô Xuân.

Xin ghi lại lời tường thuật của ba nhân chứng n� y để thấy to� n bộ chi tiết vụ án Nông thị Xuân, người m� ông Hồ ăn nằm có một đứa con trai. Đây l� một chuyện có thật một trăm phần trăm chứ không phải l� giai thoại hay huyền thoại vu vơ gì hết.

Đầu tiên l� lá thư của một anh thương binh hôn phu của cô Nguyễn thị V� ng, trong một bức thư gửi cho ông Nguyễn hữu Thọ, Chủ tịch quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam ng� y 29 tháng 7 năm 1983, trong đó có những đoạn sau :

" Đến độ một tuần sau, v� o 7 giờ tối ng� y 11 tháng 2 năm 1957, ng� y em(lời cô V� ng kể với vị hôn phu) còn nhớ như đinh đóng cột. Một chiếc xe commăng ca thường đón chị Xuân lên gặp Bác Hồ, anh Ninh xồm, người bảo vệ Trần quốc Ho� n chuyển lên bảo vệ Bác, v� o gặp chị Xuân nói lên gặp Bác. Chị Xuân mặc quần áo, xoa nước hoa rồi ra đi. Sáng hôm sau, ng� y 12 tháng 2, một nhân viện Công an H� nội đến báo tin chị Xuân gặp tai nạn ô tô chết rồi, hiện còn để ở nh� xác Bệnh viện Phủ Doãn. Em hốt hoảng đưa cháu cho chị Nguyệt, ra lên xe Công an v� o bệnh viện. Em không được vô nh� xác, họ nói còn mổ tử thi. Lên một phòng chờ em thấy trong phòng đã khá đông người : Công an, Tòa án, Kiểm soát viên. Sau một tiếng, hai bác sĩ, một cán bộ Công an, một kiểm soát viên lên phòng chờ, đem theo một tờ biên bản đọc to cho mọi người nghe. Tử thi thân thể không có thương tích, thấy rõ không bị tai nạn ô tô v� cũng không phải bị đâm chém đánh đập gì. Mổ tử thi trong cơ thể lục phủ ngũ tạng cũng không có thương tích gì. Dạ dầy không có thức ăn, không có thuốc độc. Tử cung không có tinh trùng biểu thị không bị hiếp dâm.

Duy chỉ có xương đỉnh đầu bị rạn nứt . Mổ sọ não không còn óc, m� chỉ còn nước nhờn chảy tuôn ra. Bác sĩ tuyên bố đây có thể nạn nhân bị chùm chăn lên đầu rồi dùng búa đánh v� o giữa đầu. Đây l� phương pháp giết người của bọn lưu manh chuyên nghiệp của nhiều nước đã sử dụng. Em vô cùng đau khổ chạy về kể chuyện lại cho chị Nguyệt nghe để hai chị em cùng khóc. Ít lâu sau một cán bộ Công an đến bế cháu Trung đi, chúng em không được biết đem đi đâu. Rồi em thì được đi học một lớp y tá của khu tự trị Việt Bắc ở Thái Nguyên. Chị Nguyệt không biết họ cho đi đâu sống chết thế n� o. Học mấy tháng thì em được chuyển v� o bệnh viện Cao Bằng, em khóc luôn, họ cho l� em bị thần kinh nên cho về đây điều trị. Nay lại được gặp anh kể hết mọi chuyện cho anh nghe. Em nghĩ anh chỉ bị thương nhẹ, anh còn sống được lâu anh sẽ nói rõ cho to� n dân biết được vụ bê bối n� y. Còn em thì chắc chắn sẽ bị chúng giết vì em đã nói vụ n� y cho nhiều chị em b� con biết. Bọn hung thủ còn theo dõi em. Ở Cao Bằng có hôm em thấy thằng Ninh xồm tới gặp ông bác sĩ bệnh viện trưởng, được ít hôm họ tuyên bố em bị thần kinh được chuyển về điều trị tại Hòa An.

Tôi chỉ được gặp V� ng em tôi có một tháng, đến ng� y mồng 2 tháng 11 năm 1957 đi về thăm ông cậu Ho� ng văn Đệ. Hung thủ đi theo rồi giết chết em tôi rồi quăng xác xuống sông Bằng Giang, đến ng� y mồng 5 tháng 11 mới nổi lên ở cầu Ho� ng Bồ. Tôi được tin sửng sốt chạy về cầu Ho� ng Bồ thì thi h� i đã được kiểm nghiệm v� chôn cất rồi. Nghe dư luận xôn xao l� cô V� ng bị đánh vỡ sọ, đồng hồ vẫn còn nguyên v� người nh� đã nhận về chôn cất. Tôi đâm bổ về H� nội liên lạc với một cậu bạn cùng học l� m việc ở Tòa án H� nội. Tôi kể vụ án em tôi bị giết thì bạn tôi sao cho tôi một bản Công Văn Viện Kiểm sát hỏi tòa án về vụ em tôi v� cô Xuân bị giết. Tôi xin sao bản văn đó trình ông để tiện việc điều tra. Vụ n� y nhiều người bị giết. Cô Xuân, vợ cụ Hồ chí Minh, cô V� ng, vợ chưa cưới của tôi, cô Nguyệt, còn nhiều người ở Trường y tá Thái Nguyên nghe chuyện V� ng kể đi nói chuyện lại cũng bị giết lây.. "

( Có thể tìm đọc to� n bộ bức thư n� y trong cuốn sách " Bí ẩn quyền lực v� tình ái của Hồ chí Minh" của Trần viết Đại Hưng đã xuất bản, hay có thể v� o mạng www.quehuongmedia.com tới phần TÀI LIỆU )

Những điều trình b� y trong thư của người thương binh hôn phu của cô Nguyễn thị V� ng khá cụ thể v� đầy đủ. Không biết người thương binh xấu số n� y tới bây giờ còn sống hay đã qua đời. Như vậy trong vụ án cô Xuân có 3 người bị giết l� cô Xuân, cùng cô em ruột l� cô V� ng v� cô em họ l� cô Nguyệt sống chung nh� cũng bị giết luôn để diệt nhân chứng. Một chi tiết trong thư cần phải nêu ra ở đây l� câu nói cô Xuân nói với ông Hồ, " Sau ng� y sinh cháu Trung, xin Bác cho mẹ con ra công khai." Bác nói, " Cô xin như vậy l� hợp tình, hợp lý. Nhưng phải được bộ chính trị đồng ý, nhất l� mấy ông Trường Chinh, Lê đức Thọ, Ho� ng quốc Việt đồng ý mới được. Do đó cô đ� nh phải chờ một thời gian nữa." Có hai cách giải thích cho câu trả lời của ông Hồ. Cách giải thích thứ nhất l� nếu ông nói th� nh thật, thì rõ r� ng ông không có quyền quyết định mọi chuyện m� còn phải chờ ý kiến của những người lãnh đạo cao cấp trong Đảng như Trường Chinh, Lê đức Thọ, Ho� ng quốc Việt. Ngay cả chuyện cô Xuân vợ ông xin đòi ra công khai thì ông cũng không dám định đoạt m� xin hoãn để hỏi ý kiến mấy đồng chí nói trên trước đã. Cách giải thích thứ hai l� ông vờ vịt nói dối với cô Xuân để mua thời gian hầu có thể chạy l� ng vì thời gian n� y ông chưa bị thất sủng nên quyền uy của ông còn lớn v� ông có thể quyết định mọi chuyện ông muốn, kể cả chuyện lấy cô Xuân l� m vợ.

Nh� văn Vũ thư Hiên trong cuốn hồi ký " Đêm giữa ban ng� y " cũng đã nói đến vụ án cô Xuân nói rõ thủ phạm chính trong vụ án cô Xuân l� Trần quốc Ho� n, nguyên bộ trưởng Công an như sau :

" Cha tôi sai tôi chở ông lên đường Cổ Ngư cũ về phía Chèm. Tới dốc lên đê, ông bảo tôi dừng xe. Châm một điếu thuốc, ông chọn ch�- cỏ sạch để ngồi xuống v� bảo tôi ngồi xuống bên ông.

Ráng chiều bắt đầu nhuộm đỏ mặt hồ Tây v� một phần hồ Trúc Bạch. Gió nồng ẩm mang theo hương dong nước ngọt bị vứt lên bờ v� hương lá mục ngai ngái.

_ Con nhớ lấy ch�- n� y, quãng gốc cây thứ tư v� thứ năm từ trên đê đổ xuống _ cha tôi chỉ tay về phía trước _ Nơi n� y đã xảy ra một tấn thảm kịch m� rồi đây con phải tìm hiểu để m� viết. Nó l� tấn thảm kịch có tính chất tượng trưng cho một sự đổ vỡ lớn của một nền đạo đức v� rộng ra,của một thời đại..

Mắt cha tôi mờ đi. Giọng ông đứt quãng.

_ Con không hiểu bố muốn nói gì..

_ Lúc n� y con không hiểu cũng được. Hiểu bây giờ vừa sớm, vừa nguy hiểm. Việc của bố l� đánh động trí nhớ của con, bắt nó ghi lại một lời nói không rõ r� ng để đừng quên, sau n� y.. Thôi, ta về ..

Trên đường về nh� cha tôi không nói thêm lời n� o nữa. Tôi cũng không dám hỏi. Nếu cha tôi đã không nói, có nghĩal� hỏi cũng vô ích.

Ông Nguyễn Tạo đã giải đáp cho tôi câu hỏi đó, nhiều năm về sau :

_ Bố anh không muốn kể vì v� o thời kỳ câu chuyện xảy ra bố anh không còn l� m việc với Bác Hồ nữa, bố anh e mình không nắm rõ, không trực tiếp biết sự việc, không biết chi tiết, kể sẽ không đầy đủ, không khách quan. Hoặc giả, bố anh sợ anh biết câu chuyện quá sớm thì hại cho anh, tôi không rõ..Nhưng bố anh muốn anh biết để có lúc anh sẽ phải viết ra. Bố anh bảo tôi kể cho anh nghe cũng không ngo� i ý đó.

_ Bác biết ?

Ông gật đầu:

_ Không phải chỉ mình tôi biết. Còn có người khác biết. Số cán bộ công an ở cấp vụ trưởng hồi bấy giờ đều biết cả..

_ Vậy chuyện gì đã xảy ra ở dốc Chèm, thưa bác ?

_ Một vụ án oan khuất

_ Ở chính nơi bố cháu chỉ cho cháu ?

_ Ở đó. Có một người đ� n b� bị xe cán chết, hay nói cho đúng hơn, xác của người đó.

_ Một hiện tượng giả?

_ Chính l� như vậy. - ông ngậm ngùi - Người đ� n b� n� y bố anh cũng biết, tên l� Xuân, quê ở huyện Hòa An, tỉnh Cao Bằng. Cô Xuân rất xinh gái, da trắng nõn, miệng tươi như hoa, được Ban bảo vệ sức khỏe Trung ương tuyển v� o trông nom sức khỏe cho Bác Hồ..

_ Thời gian n� o, thưa bác ?

_ Sau khi hòa bình lập lại, khoảng năm 1955..

_ Cùng được Trần đăng Ninh tuyển một lúc với cô Xuân còn có hai người em gái cô ta, một em ruột, một em họ, cũng l� con cái gia đình gốc gác cách mạng cả. Họ được bố trí ở trong một ngôi nh� ở phố H� ng Bông Thợ Nhuộm, sát đường Quang Trung. Thông thường, Trần quốc Ho� n tự thân đưa cô Xuân v� o gặp Bác rồi đưa về..

_ M�-i lần như vậy b� ta ở lại bao lâu?

_ Không chừng. Có khi chỉ một đêm, có khi đôi ba hôm. Cô Xuân rất được lòng Bác. Họ có với nhau một con trai, được đặt tên l� Trung, Nguyễn tất Trung.

Về sau trước khi Bác mất, Bác ủy thác thằng Trung cho Vũ Kỳ chăm sóc, coi như con nuôi..

Tôi sững sờ. Lại thêm một bí mật tôi được biết trong những bí mật cung đình được giữ rất kín.

_ Như vậy, có thể coi như b� Xuân l� b� ho� ng hậu cuối cùng trong lịch sử Việt Nam?

Ông cười chua chát :

_ Có thể coi l� như vậy. V� l� b� Ho� ng hậu bất hạnh nhất trong lịch sử Việt Nam. Bất hạnh vì không một ng� y được thừa nhận l� ho� ng hậu, vì đẻ đứa con không được gọi cha ruột của nó bằng cha.. Tất cả diễn ra trong sự lén lút nhục nhã, như thể đó l� tội l�-i.

_ Ai đã giết b� Xuân?

_ Đừng vội. Ta hãy ghi nhận sự việc n� y : v� o một buổi sáng mùa xuân năm 1957, người ta thấy có xác một người đ� n b� bị xe ô tô đụng chết ở dốc Cổ Ngư lên Chèm. Xác chết được đưa v� o bệnh viện Việt Đức, được nhận dạng. Đó chính l� cô Xuân. Nhưng xác không được nổ theo thường lệ, m� bị chôn cất vội vã, theo lệnh của Trần quốc Ho� n.

_ Tại sao lại Trần quốc Ho� n ?

_ Bởi vì cô Xuân l� người của cơ quan trực thuộc Trung ương, việc xảy ra phải báo cáo ngay cho Trần quốc Ho� n biết.

_ Rồi sau thì sao?

_ Chưa hết. Sau, em ruột của cô Xuân bị điều đi học một lớp y tá ở Thái Nguyên, rồi bị đưa về Cao Bằng điều trị bệnh..thần kinh. Ít lâu sau xác cô nổi lên ở một cây cầu trên sông Bằng Giang���..Cô em gái họ cũng biến mất. Như vậy l� cùng một thời gian, cùng một sự việc,có tới ba người thiệt mạng.

_ Những đầu mối đều bị bịt?

_ Tất nhiên. Nhưng những lý do dẫn tới những cái chết đã bị lọt ra ngo� i.

_ Về những cái chết n� y không có ai điều tra hết ?

Ông Tạo cúi mặt xuống

_ Không

_ Tại sao, thưa bác ?

_ Tại vì thủ phạm l� một nhân vật quá to để có thể đụng tới.

_ Trần quốc Ho� n?

_Phải.- ông thở d� i - Tất cả những người biết việc n� y đều có l�-i với hương hồn cô Xuân v� hai cô em, tất cả đã không dám l� m gì để rửa mối hận cho họ. Tất cả đã cúi đầu trước guồng máy, trước uy tín của Đảng có thể bị mất đi vì vụ bê bối n� y. Mọi người đều lầm khi nghĩ như vậy ..- Vì sao Trần quốc Ho� n giết b� Xuân ?

_ Đó l� một chuyện d� i. Khi Bộ Nội Vụ, vì công tác bảo vệ, bố trí cho mấy chị em cô Xuân ở ngôi nh� của Bộ ở phố H� ng Bông Thợ Nhuộm, thì chỉ có v� i người biết họ l� ai. Trong ngôi nh� n� y còn hai gia đình cấp vụ khác ở cùng. Thời gian trước khi cô Xuân bị giết ít lâu, Trần quốc Ho� n thường tới đó. Việc Trần quốc Ho� n tới thăm rồi cưỡng hiếp cô Xuân, cô em của cô Xuân biết, có nói lại cho người yêu của mình ở quê. Anh n� y về sau có l� m đơn tố cáo gửi Trung ương.

_ V� Trung ương im lặng ?

_ Không phải anh ta gửi ngay lập tức. Ngay lập tức thì anh ta cũng bị giết ngay, m� mãi về sau n� y..

_ Cụ Hồ không có ý kiến gì về mấy cái chết oan khuất đó ?

Ông Nguyễn Tạo đăm chiêu suy nghĩ.

_ Có nhiều điều chúng ta không biết được - ông nói, giọng bùi ngùi - Tôi nghĩ thân phận Bác lúc ấy cũng tội nghiệp lắm. Biết nói với ai? Với Lê Duẩn chăng ? Hay Lê đức Thọ ? Hay nói thẳng với Trần quốc Ho� n ? Tôi nghĩ Bác cũng l� người, Bác cũng biết đau khổ. Nhưng cái thế của Bác buộc Bác phải im lặng..

_ Nghĩal� , theo bác, ông Hồ không có l�-i ?

_ Trong mấy cái chết nói trên ? Không.

_ Nhưng sự im lặng trước cái chết của họ ? Ông Hồ cũng không có l�-i ? -tôi gặng - Bỏ ra ngo� i mối quan hệ tình cảm, chỉ nói tới cái chết oan khuất của một con người, với tư cách đồng b� o?

_ Thế hệ các anh khắc nghiệt trong sự phán xét. - ông thở d� i- Tôi hiểu các anh. Các anh vô can. Chúng tôi thì không. Chúng tôi tự đặt mình trong sự r� ng buộc với Đảng, với những quyết định của nó, dù sai hay đúng. Chúng tôi lo lắng cho uy tín cũa Đảng. Chúng tôi cảm thấy nhục nhã nếu Đảng bị phỉ báng. Đảng l� cuộc sống tinh thần của chúng tôi, l� danh dự của chúng tôi. Bác cũng vậy. Ông Cụ cũng đau đớn lắm chứ. Ông cũng l� con người. Như mọi người. Các anh khác. Các anh chỉ nhìn thấy một lẽ công bằng, đòi phải có nó, đòi mọi sự phải sòng phẳng. Cái đó l� phải thôi. Đúng, chứ không sai. Nhưng có nên như vậy không nhỉ? Hay l� cần phải độ lượng hơn, thông cảm hơn với sự yếu đuối của con người? Dù họ l� ai đi chăng nữa..

( Trích hồi ký " Đêm giữa ban ng� y " trang 605-609)

Đoạn trích dẫn trên của nh� văn Vũ thư Hiên đã ghi lại lời tâm sự của ông Nguyễn Tạo về vụ án cô Xuân. Khi ông Tạo cho rằng Hồ chí Minh cũng đau đớn trong cái chết của người vợ gốc thiểu số Nông thị Xuân, như vậy ông Tạo không nghĩ rằng ông Hồ l� thủ phạm m� có b� n tay bí mật giết cô Xuân. Thế lực n� o đã coi thường ông Hồ để ra tay giết vợ ông? Giai đoạn n� y ông Hồ đã thất thế rồi sao để thế lực đen tối giết vợ ông gây cho ông phải đau khổ m� không nói nên lời ? Ông Tạo không giải thích cụ thể lý do n� o gây nên sự yếu thế của ông Hồ trong vụ án mạng cô Xuân, nhưng qua cách nói ông Tạo không nghĩ ông Hồ l� người chủ mưu giết cô Xuân. Dĩ nhiên Trần quốc Ho� n l� thủ phạm chính nhưng Trần quốc Ho� n chỉ thi h� nh lệnh của một thế lực tối cao ở trên chứ với chức bộ trưởng công an, Ho� n không thể n� o dám ra tay giết vợ Hồ chí Minh nếu không có một thế lực cao cấp lấn át uy quyền ông Hồ cho phép. Dù sao sự lên tiếng của nhân chứng Vũ thư Hiên cho thấy chuyện cô Xuân vợ ông Hồ bị giết l� chuyện có thật v� câu chuyện t� n ác thương tâm n� y được cha ông Hiên v� ông Nguyễn Tạo kể lại cho ông Hiên nghe với những chi tiết cụ thể v� hiện trường nơi vụ án mạng oan khuất xảy ra.

Vũ thư Hiên lại l� người khám phá thêm một sự thật nữa về cuộc đời tình ái của ông Hồ. Trước đây Học giả Ho� ng Tranh có viết một b� i về người vợ Trung quốc của Hồ chí Minh l� Tăng tuyết Minh v� cho rằng sau khi chia tay nhau v� o năm 1927 thì ông Hồ v� Tăng tuyết Minh không còn gặp nhau nữa ngoại trừ một trường hợp duy nhất l� Tăng tuyết Minh đến dự phiên tòa xử Hồ chí Minh tại Hồng Kông năm 1931. ( Xin v� o www.daiviet.org số báo 31 để đọc b� i viết của Ho� ng Tranh về Tăng tuyết Minh, người vợ Trung quốc của Hồ chí Minh). Nh� văn Vũ thư Hiên có trả lời một cuộc phỏng vấn sau n� y cho biết rằng ông có dịp nói chuyện với con trai Bác sĩ Trần duy Hưng ( nguyên thị trưởng H� nội ) l� Trần duy Nghĩa hiện sống ở Paris. Ông Trần duy Nghĩa tiết lộ rằng ông có dịp chứng kiến cảnh Hồ chí Minh v� Tăng tuyết Minh có gặp nhau ở nh� ông Hồ ở H� nội. Ông Nghĩa lúc ấy l� một cháu nhỏ đến chơi với Bác Hồ v� ông Hồ có khoe với Nghĩa một cái bọc do b� vợ Tăng tuyết Minh tự tay đan tặng cho ông. Đúng l� rồi không có gì có thể che đậy mãi dưới ánh mặt trời. Những mẩu chuyện lặt vặt về ông Hồ đã được những người chung quanh chứng kiến v� kể lại để người đời sau có thêm dữ kiện m� đánh giá con người thật của ông.

Sau Vũ thư Hiên, có thêm một nhân chứng quan trọng l� ông Nguyễn minh Cần, hiện nay đang sống tại Mạc tư khoa, Nga. Năm 1957 khi án mạng của cô Xuân xảy ra thì ông Cần đang l� " Phó chủ tịch ủy ban h� nh chính H� Nội " .Ông được báo cáo về vụ án mạng được ngụy trang l� một tai nạn để rồi sau đó bị những cơ quan liên hệ bưng bít sự thật về chuyện giết người n� y. Sau n� y ông được đọc lá thư của người hôn phu cô V� ng v� đi đến kết luận chuyện án mạng về người vợ thiểu số Nông thị Xuân l� chuyện có thật . Sau n� y ông Nguyễn minh Cần có tung ra b� i viết " Thêm v� i mẩu chuyện về cuộc đời Hồ chí Minh " để nói về những huyền thoại về ông Hồ, có huyền thoại do chính ông tạo ra như tự mình viết sách ca tụng mình ( cuốn sách " Những mẫu chuyện về cuộc đời hoạt động của Hồ chủ tịch " với cái tên giả Trần dân Tiên.). B� i viết có đề cập đến vụ án mạng cô Xuân, sau khi kể lại chuyên mắt thấy tai nghe về vụ án cô Xuân, ông đưa ra những suy luận về thủ phạm giết cô Xuân như sau:

" .. Bây giờ xin quay trở lại câu chuyện những cô gái ở Cao Bằng. Theo những điều người ta kể cho tôi trong những năm gần đây v� được xác minh qua t� i liệu đã xem thì có hai chi tiết hơi khác l� các cô họ Nguyễn ( trước đây có tin đồn l� họ Nông ) v� cô Xuân có một con với ông Hồ. Ngo� i ra, các chi tiết khác về cơ bản đều giống nhau. Sự việc cụ thể như sau: Cô Nguyễn thị Xuân ( tên gọi trong gia đình l� Sang) v� em họ ( ruột?) l� Nguyễn thị V� ng, 22 tuổi, quê l� ng H� Mạ, xã Hồng Việt, huyện Hòa An, tỉnh Cao Bằng, cuối năm 1954, đã tình nguyện v� o l� m công tác hộ lý trong một đơn vị quân nhu. Được mấy tháng thì Ủy viên trung ương Đảng, chủ nhiệm Tổng cục hậu cần Trần đăng Ninh, gặp cô Xuân nói chuyện v� i lần, rồi đầu năm 1955 cho xe đón cô Xuân về H� nội, " nói l� để phục vụ Bác Hồ " . Mấy tháng sau, cô Xuân cũng xin cho cô V� ng v� cô Nguyệt ( con gái của ông Ho� ng văn Đệ, cậu cô Xuân ) về H� nội ở trên gác nh� 66 H� ng Bông Nhuộm. Vì các vị lãnh đạo không cho chị Xuân ở cùng với Bác trên nh� chủ tịch phủ, vì thế mới giao cho ông Trần quốc Ho� n, bộ trưởng bộ công an, trực tiếp quản lý chị Xuân, cho nên chị Xuân mới được đem về 66 H� ng Bôm Nhuộm, l� nh� của công an. Cuối năm 1956, chị Xuân sinh được một cậu con trai. Cụ Hồ đặt tên l� Nguyễn tất Trung.

"Em có nhiệm vụ bế cháu ", đấy l� lời V� ng kể lại cho người chồng chưa cưới của mình trước khi cô bị giết. V� cũng nhờ V� ng đã kể lại, nên chúng ta biết được những việc sau đây : Khoảng mồng 6, mồng 7 tháng 2 năm 1957, Trần quốc Ho� n đến, nói chuyện vu vơ một lúc, rồi giở trò kéo cô Xuân v� o cái buồng xép, định hãm hiếp. Cô Xuân ú ớ la lên. V� ng hoảng sợ tru tréo, còn Nguyệt khiếp sợ quá co rúm lại ngồi ở trong góc. May lúc đó có tiếng cửa sổ nh� dưới xô sầm v� o tường, Ho� n sợ, bỏ cô Xuân ra, rút súng lục ra dọa, " Chúng m� y im mồm, không ông cho chết hết " Rồi xuống thang, ra ô tô chuồn. Mấy hôm sau, Ho� n lại đến, lên gác, đi thẳng v� o phòng, ôm ghì cô Xuân hôn. Cô Xuân xô nó ra v� nói, " Không được h�-n, tôi l� vợ ông chủ tịch nước." Nó nói, " Tôi biết b� to lắm, nhưng tính mạng b� nằm trong tay tôi " Rồi lấy súng dí v� o ngực cô Xuân, nó rút ra sợi day dù đã thắt sẵn thong lọng tròng v� o cổ cô Xuân kéo cô lên giường, tự tay lột hết quần áo, ngắm nghía, rồi hiếp cô. Cô Xuân xấu hổ lấy tay che mặt. Nó kéo tay cô v� nói, " Thanh niên nó phục vụ không khoái hơn ông gi� sao m� lại còn vờ l� m gái. "

..Rồi sau đó l� án mạng xảy ra cho cô Xuân, cô V� ng, cô Nguyệt

Những câu hỏi về Hồ chí Minh

Còn về cháu bé Nguyễn tất Trung thì sau khi mẹ chết, nó được gửi cho ông Nguyễn lương Bằng nuôi, độ 4-5 tuổi thì chuyển cho ông Chu văn Tấn, đến năm 13 tuổi l� năm 1969, ng� y Chủ tịch Hồ chí Minh mất thì giao về cho ông Vũ Kỳ, nguyên thư ký riêng của ông Hồ, l� m con nuôi v� đổi họ th� nh Vũ Trung. Tôi xin bỏ qua những tình tiết khác v� dừng lại đây, vì đến đây, cũng đủ để có thể rút ra v� i kết luận sơ bộ có liên quan đến đề t� i cần nói

1. Tôi luôn luôn nghĩ rằng không nên " xoi mói " v� o đời tư của người khác, kể cả đời tư của các lãnh tụ. Việc các lãnh tụ có vợ, có con l� chuyện rất thường tình. Ông Hồ, cũng như bất cứ ông lãnh tụ n� o khác, cũng như bất cứ người n� o khác, đều có thể có cuộc sống tình dục, cuộc sống gia đình, có thể có vợ, có con, có thể ly dị với vợ, rồi lại lấy vợ khác. Những điều đó không ai nên can thiệp đến. Thậm chí, dù cho ông lãnh tụ n� o đó có vợ rồi, lại đi ngoại tình, " cặp bồ " với ai đó, như trường hợp Lênin, hay vợ sờ sờ ra đấy m� vẫn ngang nhiên ngủ với gái, hết cô n� y đến cô khác, như trường hợp Mao trạch Đông, hay đi hoang, rồi có con với người khác, như trường hợp Karl Marx. Những ví dụ n� y tôi không nói vu vơ, các sử gia v� các nh� báo đứng đắn trên thế giới đã viết quá đủ, với những bằng chứng không thể chối cãi, thì cũng đáng phê phán đấy, nhưng cũng chẳng sao cả, trời không vì thế m� sập được. Chỉ có cái đầu óc ngu muội, phong kiến của cái đám lãnh đạo Cộng sản kênh kiệu, tự coi mình l� " trí tuệ, danh dự v� lương tâm của thời đại " hay l� " đỉnh cao trí tuệ lo� i người " , mới nghĩ rằng phải tô vẽ cho lãnh tụ th� nh một ông thánh sống, chí ít l� một con người siêu ph� m, không vợ không con, thì c� ng thêm uy tín chính trị. Thế rồi cứ giấu kín cuộc đời riêng tư của các lãnh tụ như l� bí mật quốc gia số một, hễ ai động khẽ đến l� trừng trị t� n nhẫn. Đấy, cái vụ vừa qua Đảng " xử trí kỷ luật " một cách thô bạo đối với Kim Hạnh, Tổng biên tập báo Tuổi trẻ, chỉ vì báo đó dám nói sơ sơ chuyện ông Hồ có vợ hồi ở Trung quốc, l� một chứng minh cho cái đầu óc ngu dốt, độc đoán, lố bịch của cái đám ấy. Lẽ cố nhiên, cách xử sự của người đ� n ông đối với phụ nữ, đối với vợ con phản ánh to� n bộ tư cách, phẩm chất, đạo đức của con người, v� điều đáng nói, đáng xem xét .
2. Theo tôi, các cô gái Cao Bằng, cũng như anh chồng chưa cưới của cô V� ng cùng các thương binh bạn chiến đấu của anh đều rất ngây thơ, tưởng l� ông Hồ định lấy cô Xuân l� m vợ thật, tưởng cô Xuân l� vợ của ông Hồ thật. Khách quan m� xét, ông Hồ không muốn có vợ đ� ng ho� ng, ông chỉ muốn giữ cái " uy tín chính trị " hão của " bậc siêu nhân " , ông chỉ muốn được " tiếng " vì dân vì nước đến n�-i suốt đời không mơ tưởng đến chuyện vợ con.V� điều n� y nói ra chua xót thật, nhưng không thể không nói l� cô Xuân chỉ l� món đồ chơi trong tay ông m� thôi. Cô Xuân được đưa về H� nội l� để " phục vụ " ông Hồ, cũng như b� o nhiêu cô gái Trung quốc đã được đưa đến Trung Nam Hải để " phục vụ " ông Mao. ( Xem hồi ký " Tôi l� bác sĩ riêng của Mao " của Lý chí Tuy ). Mồm ông Hồ nói n� o l� giải phóng phụ nữ, n� o l� chống tư tưởng phong kiến, tôn trọng phụ nữ v..v.Thế nhưng ông đã h� nh xử với phụ nữ cực kỳ phong kiến, coi phụ nữ chẳng khác gì món đồ chơi. Nhận xét như thế không có tính chất võ đoán, vì thử hỏi :
1. Nếu coi cô Xuân l� vợ thật, tại sao ông lại không để cô ở chung tại ngôi nh� riêng của ông ở trong khuôn viên Chủ tịch phủ, m� bắt cô phải ở riêng mãi tận nh� số 66 H� ng Bông Nhuộm. (ai biết rõ H� nội thì dễ d� ng hình dung được khoảng cách từ Chủ tịch phủ đến nh� 66 H� ng Bông Nhuộm ), l� nh� của công an, lại phải chịu dưới sự quản lý trực tiếp của Bộ trưởng công an Trần quốc Ho� n v� chỉ khi n� o ông cần " được phục vụ " thì cho xe đón cô lên Chủ tịch phủ m� thôi ? Trong những năm đó ông Hồ chưa đến n�-i thất thế tới mức phải cho Trường Chinh, Lê dức Thọ, Ho� ng quốc Việt có thể can thiệp v� o cuộc sống tình cảm của ông như vậy, có thể khống chế ông như vậy. Ông đường đường l� lãnh tụ tối cao, l� chủ tịch Đảng cơ m� .
2. Nếu ông coi cô Xuân l� vợ thật thì khi cô đẻ con trai rồi, tại sao ông vẫn để hai mẹ con ở riêng tận số 66 H� ng Bông Nhuộm v� khi mẹ nó chết rồi, ông không đem con về nuôi, m� lại đưa cho người n� y, người khác nuôi cho đến khi thằng bé lên 13 tuổi, l� năm ông qua đời, thì " người ta " cũng khó biết được l� ai, Bộ chính trị hay l� theo lời dặn của bố đẻ đứa bé chỉ thị chuyện nuôi đứa bé, rồi lại giao nó cho Vũ Kỳ l� m con nuôi ? V� xin các bạn chú ý, Vũ Kỳøõ chắc chắn l� không bao giờ dám tự ý đổi họ thằng bé th� nh Vũ Trung, xóa mọi dấu vết tội l�-i của một ông họ Nguyễn tất n� o đây. Khách quan m� nói, dường như ông Hồ không có chút tình thương yêu n� o đối với đứa con đẻ của mình. Một người như vậy l� m sao có thể thương yêu trẻ con người khác được ?
3. Theo tôi, thật khó m� bác bỏ ý kiến cho rằng từ đầu đến cuối, ông Hồ cùng đám cận thần của ông, những ủy viên Trung ương, ủy viên Bộ chính trị, đã đánh lừa tệ hại cô Xuân, một cô gái quê ngây thơ ở miền núi, l� m cho cô tưởng lầm ông định lấy cô l� m vợ thật. Khi có con với ông rồi, cô xin cho hai mẹ con " được ra công khai " , chắc ý nói muốn hợp thức hóa, thì một mặt ông l� m ra vẻ thông cảm, thừa nhận yêu cầu đó l� hợp tình hợp lý, nhưng mặt khác ông lại chỉ v� o các ông trong Bộ chính trị m� nói l� các ông kia có quyền quyết định chứ không phải ông, phải chờ ý kiến của các ông kia, l� m như ông không phải l� " lãnh tụ tối cao ", không phải l� Chủ tịch Đảng, l� m như ông ở dưới quyền mấy ông kia trong Bộ chính trị . Rồi ông còn khuyên nhẹ nh� ng , " Cô đ� nh phải chờ một thời gian nữa " . V� thật tội nghiệp cho cô Xuân, cô đã chờ, chờ cho đến khi bị giết.
4. Còn có nhiều điều khác m� trong tình hình hiện nay khó có thể tìm ra được lời giải đáp. Tại sao Trần quốc Ho� n lại có thể có thái độ trắng trợn, đê tiện như thế đối với cô Xuân ? Dù cô không phải l� vợ chính thức thì cũng l� " bồ ",( nói theo lối nói thông thường hiện nay ở Việt Nam) của lãnh tụ cơ m� . Sao y lại có thể to gan phạm thượng đến như thế ? Hay l� y đã thấy rõ tình thế bị " thất sủng " của cô Xuân, tức l� cái thái độ không mặn nồng n� o đó của ông Hồ đối với cô Xuân, nên mới bạo phổi l� m chuyện bậy bạ đến thế ? Hay l� y đã biết một quyết định n� o đó về cô Xuân, nên y nghĩ rằng " không x� i thì phí của trời " , trước sau rồi cô cũng chết ?

Hồ chí Minh l� một nhân vật lịch sử đã có ảnh hưởng rất lớn đối với vận mệnh đất nước v� nhân dân Việt Nam trong nhiều thập niên của thế kỷ 20. Dù muốn dù không, không ai có thể phủ nhận điều đó. Nhưng, ảnh hưởng đó l� tốt hay xấu , hay vừa tốt vừa xấu, tốt nhiều xấu ít, hay ngược lại ? Công trạng của ông thế n� o, tội l�-i của ông ra sao, chỉ có công không có tội, hay chỉ có tội không có công, hay vừa công vừa tội ? Ông l� vị thánh nhân, l� bậc siêu nhân, hay l� kẻ ph� m phu, hay l� tên giả dối, bịp bợm ? Ông l� biểu tượng của đạo đức với trái tim nhân ái, hay v� một kẻ vô luân, vô đạo với lòng dạ bất lương ? Tất cả những câu hỏi đó đòi hỏi một sự nghiên cứu khách quan, cẩn trọng, sâu sắc, tỉ mỉ, to� n diện, v� cuối cùng phải chờ lịch sử cân lượng, phán xét. Lịch sử được đúc kết từ muôn ng� n sự kiện chân thật. Nhận thức sâu sắc điều đó, người viết b� i n� y không mảy may có tham vọng đánh giá cuộc đời của vị chủ tịch đầu tiên của nước Việt Nam Dân Chủ Cộng Hòa. YÙ muốn nhỏ nhoi đã được nó ngay từ đầu, chỉ l� để góp thêm v� i " mẩu chuyện " , qua đó người đọc có thể thấy thêm được v� i nét chân thật trên bức chân dung ho� nh tráng, đồ sộ của ông m� giới cầm quyền Cộng sản Việt Nam từ trước đến nay đã d� y công tô vẽ.

.. Nhưng, vì chân lý, lẽ n� o chúng ta có quyền chôn vùi, hoặc để cho ai đó được phép chôn vùi sự thật? Trái lại, bằng tất cả giá n� o, phải tìm mọi cách để trả về cho lịch sử những sự kiện chân thật, khách quan, không bị tô vẽ, không bị bóp méo, để mọi điều, mọi người đều được đánh giá đúng dắn v� công bằng. Công lý đòi hỏi như thế . "

Cùng một sự kiện vụ án chuyện cô Xuân bị giết nhưng có hai cách giải thích khác nhau. Ông bạn Nguyễn Tạo bạn của bố nh� văn Vũ thư Hiên nghĩ rằng ông Hồ cũng đau đớn trong cái chết của người vợ thiểu số tên Xuân của ông, nghĩa l� ông Tạo không nghĩ ông Hồ đã ra tay giết vợ, trong khi ông Nguyễn minh Cần đưa ra suy luận rằng chính ông Hồ l� thủ phạm trong vụ giết cô Xuân. Thật ra nếu không có chuyện ông Hồ bị thất sủng v� bị tước quyền lực như sau n� y được biết thì sự suy luận của ông Cần coi như đúng ho� n to� n nhưng chuyện ông Hồ bị thất sủng v� mất quyền lực l� chuyện có thật nên sự suy luận của ông Cần cho rằng Hồ chí Minh l� thủ phạm giết cô Xuân cũng không ho� n to� n chính xác v� có tính thuyết phục cao. Có điều l� cho tới giờ phút n� y, người ta không biết ông Hồ bị thất sủng từ năm n� o, ông bị mất quyền lực trước hay sau cái chết của cô Xuân ? Có thể những người lấn quyền ông Hồ đã cho giết cô Xuân để tạo cho ông Hồ một biểu tượng đẹp đẽ hầu có lợi cho công cuộc đấu tranh. Ông Hồ đứng thế thất thế nên đ� nh đau khổ trong im lặng ngồi nhìn người khác thủ tiêu vợ mình một cách t� n bạo. Dù sao đây cũng chỉ l� một cách suy đoán. Hy vọng rồi đây sẽ có thêm nhiều nhân chứng lên tiếng thì người ta mới biết chắc chắn l� ông Hồ có l� thủ phạm hay không trong chuyện giết người vợ tên Xuân ? Trần quốc Ho� n chỉ l� kẻ thừa h� nh lệnh giết m� thôi. Có lẽ ở trong nước Lữ Phương cũng nghe vụ án mạng cô Xuân qua sách báo hải ngoại. Nay xin nói rõ chi tiết về vụ n� y để có thể có một thông tin đầy đủ về vụ án t� n bạo,ghê tởm n� y. Có thể suy luận dứt khoát về thủ phạm vụ án cô Xuân như sau: Nếu lúc giết cô Xuân m� ông Hồ còn giữ nguyên quyền lực v� không bị thất sủng thì chắc chắn ông l� người đã ra lệnh cho Trần quốc Ho� n giết cô Xuân để tạo h� o quang cuộc đời hy sinh vì nước vì non nên không lập gia đình của ông; nếu lúc cô Xuân bị giết m� ông Hồ đã bị tước mất quyền lực v� bị cho ra rìa thì thủ phạm giết cô Xuân chưa chắc l� ông m� l� do nhóm đang có quyền lực ra tay v� ông Hồ phải đau buồn vì cái chết của người vợ thiểu số n� y m� không dám hó hé gì cả vì thân phận bị thất sủng mất quyền lực của ông.

Với cách giết người v� giết nhân chứng t� n bạo bỉ ổi như thế, Đảng Cộng sản v� nh� nước Việt Nam đã có một cung cách sát thủ t� n bạo, dã man rất giống bọn băng đảng xã hội đen Mafia chứ một nh� nước dân chủ cộng hòa không bao giờ có một cách h� nh xử giết người mờ ám v� ti tiện như thế.

Lữ Phương đã ghi nhận rất đúng sự đấu đá để tranh gi� nh quyền lực trong Đảng. Phe Lê Duẩn, Lê đức Thọ ho� n to� n khống chế phe Hồ chí Minh, Võ nguyên Giáp. Lữ Phương đưa ra bằng chứng cụ thể l� Hồ chí Minh bị tống cổ qua Bắc Kinh cùng chung với người thư ký hầu cận Vũ Kỳ trong cuộc tổng tấn công tết Mậu Thân. Ông Hồ tham gia đóng góp trận tấn công n� y bằng một b� i thơ rồi cho qua Bắc kinh ..nghỉ. ( B� i thơ đó l� " Xuân n� y hơn hẳn mấy xuân qua. Thắng lợi tin vui khắp mọi nh� . Năm Bắc thi đua đánh giặc Mỹ. Tiến lên, to� n thắng ắt về ta"). Cũng xin nhắc thêm với Lữ Phương l� Đại tướng Bộ trưởng quốc phòng Võ nguyên Giáp cũng bị tống cổ qua Hungary " gọi l� chữa bệnh " từ năm 1967. Ở miền Nam dưới chế độ Việt Nam Cộng Hòa v� o thập niên 1960, Tướng Nguyễn chánh Thi khi bị đẩy ra khỏi nước cũng được loan tin l� ông được đưa đi Mỹ chữa bệnh " thối mũi". Cho nên chuyện loan tin một người có bệnh để đẩy ra khỏi nước thì đó l� một lối nói ngoại giao thế thôi. Tướng Giáp chẳng có bệnh gì m� phải đi Hunggary chữa bệnh. Ông cũng giống như Hồ, bị tống cổ ra khỏi nước cho khuất mắt những người đang cầm quyền lực không muốn thấy sự hiện diện của hai ông trước trận đánh lớn Mậu Thân. Duẩn v� Thọ phải tống cổ Hồ v� Giáp đi xa để gi� nh công đánh Mậu Thân nếu th� nh công. Hồ l� chủ tịch nước v� Đảng, Giáp l� bộ trưởng quốc phòng v� l� cha đẻ của quân đội nhân dân Việt Nam, thế m� một trận đánh cực kỳ lớn như trận Mậu Thân 1968 m� Hồ v� Giáp không được ngồi ở nh� để điều binh khiển tướng thì cái lý luận cho rằng phe Duẩn, Thọ đã khống chế v� tước hết uy quyền của phe Hồ, Giáp quả l� quá đúng v� không ai còn nghi ngờ gì nữa về điều n� y. Lý do Hồ v� Giáp bị thất sủng cũng chưa ai giải thích được cho rốt ráo. Sau n� y người ta căn cứ v� o di chúc của Hồ viết ng� y 14 tháng 8 năm 1969 cho biết sở dĩ Hồ bị mất uy quyền l� do Hồ tìm cách liên lạc để hòa hợp, hòa giải với ông Diệm v� o xuân 1963 v� do đó m� bị cô lập v� tước quyền lực. Hy vọng rồi sau n� y sẽ có thêm nhiều dữ kiện đưa ra v� nhiều nhân chứng lên tiếng thì người ta mới biết được nguyên nhân bị thất sủng của Giáp v� Hồ.

Ho� ng văn Hoan trong hồi ký " Giọt nước trong biển cả " còn kể thêm chuyện phe Lê Duẩn đã sát hại Đại tướng Nguyễn chí Thanh khi ông Thanh từ chiến trường miền Nam ra H� nội họp v� o năm 1967 . Ông Hoan kể rõ chuyện n� y như sau

" L� vì trong vụ anh Nguyễn chí Thanh bị ám hại, Nguyễn văn Vịnh l� người được biết tất cả mọi chi tiết, nếu xử lý Nguyễn văn Vịnh đúng theo kỷ luật Đảng v� pháp luật Nh� nước thì Nguyễn văn Vịnh sẽ bươi ra hết cả, như vậy bộ mặt của bọn Lê Duẩn sẽ bị bóc trần, tội ác của bọn Lê Duẩn sẽ phơi b� y trước Đảng v� trước dư luận nhân dân.

( Trích hồi ký " Giọt nước trong biển cả " của Ho� ng văn Hoan , trang 420 )

Nói chung thì các đồng chí trong Đảng Cộng sản của Hồ đều ăn ở với nhau theo tinh thần " lừa thầy phản bạn "cả, nên chuyện đấu đá giết nhau cũng l� chuyện tất yếu v� thường tình thôi.

Lữ Phương có kể chuyện một người Pháp nghiên cứu về Việt Nam l� ông Hémery có tìm ra một tờ đơn của Hồ chí Minh đề ng� y 15 tháng 9 năm 1911 ở Marseille - ký l� Paul Tất Th� nh gửi chính phủ Pháp xin v� o học trường Ecole coloniale ( một trường đ� o tạo công chức cho thuộc địa). Đây l� một t� i liệu m� các giới chức H� nội tìm cách dấu kín vì mấy mươi năm nay họ đã tuyên truyền l� Bác Hồ ra đi tìm đường cứu nước, thế m� tới đất Pháp Bác nộp đơn v� o học trường thuộc địa thì giải thích l� m sao bây giờ ! Lữ Phương nhận định rất có lý rằng cho dù có chuyện viết đơn n� y xảy ra thì chẳng hề hạ thấp tình cảm yêu nước của ông Hồ, nhưng tất nhiên, như vậy sẽ rất khó để tạo ra cáo chủ ý lý tưởng hóa cuộc đời của ông từ nhỏ cho đến lớn. Thế nhưng trong cuốn sách mới xuất bản năm 2002 tại Việt Nam nhan đề " Từ Nguyễn ái Quốc đến Hồ chí Minh " , Lữ Phương đã thay đổi giọng điệu v� bênh vực cho Hồ chí Minh, Lữõ Phương nói rằng bức thứ ấy l� do những người chung quanh Hồ như Nguyễn thế Truyền xúi Hồ viết. Mục đích Lữ Phương tìm cách giải thích như thế l� để chạy tội cho Hồ. Ô hay! Chuyện gì đẹp đẽ thì cho l� chính Hồ l� m, chuyện gì không đẹp thì bảo l� Hồ bị người khác xúi ! Xem ra cái lý luận bênh vực cho Hồ của Lữ Phương không công bằng chút n� o. Phải nhớ năm Hồ rời nước ra nước ngo� i l� năm 1911, Hồ sinh năm 1890, như vậy khi rời nước Hồ đã 21 tuổi. Một người 21 tuổi l� một người đã có sự suy nghĩ chín chắn độc lập, không thể nói h� nh động của người ấy l� bị người n� y xúi, người kia dụ được. Hầu hết những nước trên thế giới đều cho phép công dân 18 tuổi l� có quyền lập gia đình v� đi bỏ phiếu vì khi tới 18 tuổi, con người được coi như đủ khôn ngoan v� có những suy nghĩ độc lập để quyết định mọi chuyện. Chẳng qua vì muốn bênh Hồ m� Lữ Phương nói người khác xúi Hồ viết lá thư không đẹp kia. Xem ra Lữ Phương còn thiếu cái tinh thần lạnh lùng v� vô tư của người viết sử vì còn để tình cảm lấn át lý trí trong chuyện biên soạn sách của mình.

Lữ Phương có nói chuyện ông Hồ đến với chủ nghĩa Mác-Lênin với cái tâm chứ không với cái trí. Ông Hồ bị thúc đẩy bởi vấn đề bức xúc của đất nước l� độc lập, v� nhận thấy sự hứa hẹn của Đệ tam Quốc tế l� rõ rệt v� triệt để nên cuồng nhiệt trở th� nh người tín đồ cuồng tín. Nhưng Lữ Phương cho rằng đây l� một sự lựa chọn bất to� n : nó có thể gi� nh được độc lập cho dân tộc qua các hình thức đấu tranh bạo lực của chiến tranh nhưng đã thất bại to� n diện trong công cuộc xây dựng khi thời bình. Lữ Phương cho ông Hồ chỉ biết đến chức năng giải phóng của chủ nghĩa Mác nhưng không hiểu đến triết học sâu sa của chủ nghĩa n� y, như vấn đề thặng dư giá trị, lao động tha hóa, hạ tầng cơ sở, thượng tầng kiến trúc v..v. Phải nói ông Hồ say mê đến độ mù quáng khi đến với chủ nghĩa Mác - Lê. Trong một b� i viết ông có lần cho rằng chủ nghĩa Mác - Lê l� cái cẩm nang thần kỳ m� bất cứ lúc n� o cảm thấy bế tắc trong đấu tranh v� xây dựng thì cứ lấy cái cẩm nang thần kỳ n� y ra m� coi thì sẽ giải quyết được ngay vấn đề. Ông lại đồng hóa lòng yêu chủ nghĩa với lòng yêu nước qua câu khẩu hiệu nổi tiếng của ông : Yêu nước l� yêu chủ nghĩa xã hội. Thật ra sự phê phán của Lữ Phương l� đúng nhưng phải nhìn v� o trình độ văn hóa thấp kém của ông Hồ lúc ông đến chủ nghĩa Mác- Lê, lúc đó ông học trung học dang dở, sang ngoại quốc bằng cách l� m bồi t� u. Ông có cái khôn lanh, láu lỉnh của một người s� nh đời nhưng không có đủ kiến thức văn hóa để phân biệt sự đúng sai của một chủ nghĩa phức tạp như chủ nghĩa Mác nên sự hiểu biết ông về chủ nghĩa n� y nói chung l� hời hợt. Ông coi chủ nghĩa n� y như một thứ " khuôn v� ng thước ngọc " để dẫn to� n dân đi theo. Ông dùng cái bè Mác - Lê để vượt qua con sông đấu tranh để đến bờ độc lập. Nhưng khi được độc lập rồi, ông không đủ sáng suốt để quăng cái bè Mác - Lê đi m� đội nó trên đầu, dùng nó l� m kim chỉ nam trong chuyện xây dựng đất nước. V� cái bè n� y trở th� nh cái vòng kim cô ý thức hệ đè nén sự phát triển đất nước. Ông chưa đủ can đảm quăng cái bè đi khi sang sông. Điều đáng buồn l� những người học trò đ� n em kế tục sự nghiệp cách mạng của ông cũng không sáng suốt gì hơn ông. Cho nên tới giờ n� y vẫn rêu rao một cách khá vô duyên l� " L� m kinh tế thị trường theo định hướng xã hội chủ nghĩa " . Định hướng xã hội chủ nghĩa chính l� cái bè ý thức hệ m� đám lãnh đạo Đảng hôm nay chưa gỡ bỏ ra được. Đất nước Việt Nam vẫn còn trì trệ trong chuyện phát triển l� vì như thế đấy. Đến giờ n� y thì ai cũng thấy rằng chủ nghĩa Mác - Lê l� vũ khí hiệu nghiệm trong chuyện lật đổ v� cướp chính quyền nhưng lại bất lực trong chuyện phát triển đất nước như Lữ Phương đã nhận định trong b� i viết trên. Có những người lãnh đạo trong nước thấy rõ điều đó như ông Trần xuân Bách v� muốn phát triển hệ thống đa đảng, đa nguyên để dẹp trừ chuyện độc quyền cai trị nhưng ông Bách lại đứng v� o thế thiểu số, không đập vỡ được cái tâm thức quán tính ù lỳ của đa số trong lãnh đạo Đảng. Bản thân ông Bách cuối cùng bị đuổi ra khỏi Đảng vì cổ súy tư tưởng " phản động " n� y. Th� nh ra Đảng vẫn chưa cởi bỏ được ý thức hệ Mác-Lê để xây dựng đất nước. Vì còn giữ hệ thống độc đảng chuyên chính l� tạo môi trường cho tham nhũng trở th� nh quốc nạn v� sớm muộn gì cũng góp phần l� m sụp đổ bộ máy nh� nước cồng kềnh, không hữu hiệu trong chuyện điều h� nh đất nước. Liên xô trước đây cũng tự sụp đổ vì bộ máy nh� nước cồng kềnh, không hữu hiệu chứ chẳng có ai đánh đổ cả. Liên xô hôm nay l� Việt Nam ng� y mai, câu khẩu hiệu n� y phải nhận l� có tính tiên tri chính xác vô cùng.

Lữ Phương chỉ ra những khuyết điểm của chế độ Mác - Lênin do ông Hồ chọn lựa đã bộc lộ ra trong thời bình như đấu tố, cải cách ruộng đất đã phá hoại đến tận cùng nền tảng đạo lý dân tộc, cái cảnh con chửi cha, vợ tố chồng, họ h� ng tố khổ nhau trong cải cách ruộng đấtõ l� một thứ " đạo đức cách mạng " thời đại Hồ chí Minh. Đó l� một vết nhơ v� vết nhơ n� y sẽ không bao giờ rửa sạch được. Chuyện chỉnh huấn đã bơm máu đen v� o cơ thể Đảng; trấn áp ch� đạp văn nghệ sĩ từ vụ Nhân văn - Giai phẩm trở về sau đã l� một sự phản bội về tự do văn hóa. Lữ phương cho cái khẩu hiệu chế độ Cộng sản " dân chủ gấp triệu lần tư sản " l� một điều khoác lác vì chế độ n� y đã đè đầu cưỡi cổ nhân dân một cách thô bỉ v� thản nhiên dưới chiêu b� i " chuyên chính vô sản " ; v� đã l� m mất động lực phát triển kinh tế vì chủ trương quốc doanh hóa to� n bộ sản xuất. Khi nh� nước nắm to� n bộ sản xuất như thế thì xảy ra cái tình trạng " cha chung không ai khóc " để rồi đưa đến tình trạng vô trách nhiệm trong sản xuất v� cuối cùng đã gây ra sự lụn bại trong sản xuất, nghèo n� n về kinh tế.

Quan sát những năm gần đây, trước tình trạng suy thoái về mọi mặt của xã hội, nh� cầm quyền tìm cách đề cao " tư tưởng Hồ chí Minh " như l� một cái bùa để h� n gắn mọi sai trái, đổ vỡ. Nhưng như Lữ Phương có chỉ ra trong b� i viết l� chính bản thân Hồ chí Minh xác nhận ông không có tư tưởng gì cả. Mọi tư tưởng đều có Lênin v� Mao trạch Đông nói ra hết rồi. Những đệ tử sau n� y của ông đã gán cho ông những điều ông không có, chẳng qua họ muốn dùng h� o quang của ông để lấp liếm những sai lầm tệ hại của bộ máy nh� nước trong công cuộc xây dựng đất nước hiện tại. Ông viết di chúc để lại yêu cầu được " hỏa táng " sau khi qua đời m� đám đ� n em hậu duệ có nghe lời ông đâu, chúng xây lăng dựng mả cho ông để dùng thân xác ông như một biểu tượng có lợi cho sự nghiệp cách mạng của chúng, chúng chỉ dùng ông như một thứ bung xung không hơn không kém. Về điểm n� y thì phải nói l� Hồ chí Minh giống vua Bảo Đại, bị người khác dùng uy tín của mình để sử dụng cho những chuyện riêng. Thực dân Pháp dùng Bảo Đại như một loại bù nhìn thì Đảng Cộng sản cũng sử dụng uy tín, tên tuổi Hồ chí Minh như một hình tượng không hơn không kém v� o lúc ông còn sống v� ngay cả khi ông đã qua đời. Thực tế đã cho thấy rằng chủ nghĩa Mác không giải quyết được b� i toán dân chủ v� xây dựng trong thời đại ng� y nay. Chuyện Đảng Cộng sản cố gắng thổi phồng tên tuổi cùng tư tưởng Hồ chí Minh chỉ l� một trò phù thủy gọi hồn âm binh để rồi không mang lại kết quả gì trước sự chán chường mệt mỏi của nhân tâm.

Lữ phương phê phán Hồ chí Minh l� một người yêu nước, nhưng l� một người yêu nước theo phương thức của Lênin, một người đã có đem lại cho đất nước sự tự chủ v� thống nhất nhưng cũng lại l� một người đã cho du nhập v� o đất nước một học thuyết ngoại lai m� tác hại của nó còn kéo d� i cho đến ng� y nay chưa gỡ bỏ ra được. Vâng thưa ông Lữ Phương, người Việt Nam sẽ cởi bỏ gông xiềng Mác - Lê nếu đồng tâm cùng đứng dậy với những nh� đấu tranh cho dân chủ để lật đổ chế độ bán nước hại dân n� y.

Ngục sĩ Nguyễn chí Thiện đã có mấy câu thơ khá hay để phê phán sự tệ hại của chũ nghĩa Mác như sau:

" .. Học thuyết Mác, một linh hồn u ám
Không gốc rễ gì trên mảnh đất ông cha
Mấy chục năm phá nước,phá nh�
Đã tới lúc lũ tông đồ phải lôi ra pháp trường tất cả
... ( Trích từ b� i trường thi " Đồng lầy" ( 1972) )

Mặc dù phê phán mạnh mẽ những sai lầm của Hồ chí Minh nhưng đoạn cuối b� i viết Lữ Phương vẫn xưng tụng Hồ chí Minh l� một anh hùng v� Lữ Phương khuyên không nên cột chặt vận mệnh đất nước v� o chọn lựa bất to� n của người anh hùng đó. Thật ra chữ anh hùng có ý nghĩa cao đẹp hơn nhiều. Người anh hùng ngo� i chuyện t� i cao còn phải có đức hạnh, có lòng yêu thương nhân dân sâu sắc. Chuyện Hồ chí Minh nghe lời hai quan thầy Nga v� T� u để tiến h� nh cuộc cải cách ruộng đất giết hại dân l� nh Việt vô tội thì không thể gọi Hồ chí Minh l� người anh hùng được. Chữ anh hùng nên dùng để chỉ những vĩ nhân t� i đức vẹn to� n của đất nước như Ngô Quyền, Trần hưng Đạo, Quang Trung thì hơn. Có thể đánh giá Hồ chí Minh như một gian hùng cỡ T� o Tháo, một người tuy có t� i m� không có đức chứ không thể dùng chữ " anh hùng " để xưng tụng Hồ chí Minh như Lữ Phương xưng tụng được.

Lữ Phương cho rằng thời trai trẻ ông quý trọng Hồ chí Minh vì sự nghiệp đấu tranh gi� nh độc lập cho dân tộc của ông, nhưng nay khi tóc đã bạc rồi thì Lữ Phương không thể mù quáng tin v� o Hồ chí Minh được nữa vì những l�-i lầm do chủ nghĩa Mác m� Hồ chí Minh du nhập v� o Việt Nam đã nẩy sinh ra trong sự nghiệp xây dựng đất nước. Hồ chí Minh muốn đưa dân Việt lên thiên đ� ng nhưng thực tế phũ ph� ng cho thấy ông đã đẩy con cháu Lạc Hồng đang ở dưới chín tầng dịa ngục. Cái di sản độc hại do ông để lại cho đời sau không biết đến bao giờ mới rửa sạch hết được.

Một cuộc kháng chiến mới đã, đang v� sẽ xảy ra để phá vỡ tan t� nh cái ngục mang nhãn Mác - Lê nặng nề, đầy đọa đó để tháo cũi sổ lồng cho 80 triệu dân Việt đau thương bất hạnh hầu có thể xây dựng một nước Việt Nam tự do v� phú cường thật sự.