Cái cân Rô-béc-van

Người bán thịt cá tại cửa bắc chợ Kiểu Mẫu ở trung tâm Sài Thành từ ngày được ngồi trên sàn bục xi măng xây một mặt hơi nghiêng cho dễ thoát nước, bèn bảo nhau dẹp bỏ các loại cân xách, cân đồng hồ. Hầu hết đều thống nhất nhau chuyên dùng loại cân Rô-béc-van. Thay vì đặt cân nằm ngang song song mép bục, họ cố tình để cân thẳng góc mép bục xuôi theo mặt nghiêng, sao cho hai đĩa cân luôn luôn ở vị trí trong cao, ngoài thấp. Khi mua họ để hàng lên bàn đĩa cân ở đầu cao, quả cân ở đầu thấp. Khi bán ra thì, ngược lại, thịt cá ở đầu thấp, quả cân ở đầu cao. Nhiều người vô ý không nhận ra chuyện lạ đó. Mà nếu có nhận ra và ý kiến ý ruồi gì thì cũng nín trước những con dao xắt thịt và những lời hùng hổ bênh nhau của người bán!

Cho đến ngày nọ, có một ông khách mắt xanh, mũi lõ vào chợ, hỏi mua một ký cá. Như thường lệ, bà hàng để quả cân 1 ký vào đĩa cân ở đầu thấp. Chưa đủ, bèn thêm một, hai rồi ba, bốn con... vẫn còn thiếu. Tưởng cân mình bị hỏng, bà hàng quay sang mượn chiếc cân còn tốt của người bên cạnh. Nhưng thay đổi cả ba, bốn cái cân và chất cá đầy 1 đĩa mà vẫn không đủ một ký. Bà bán cá đang hoang mang kinh ngạc thì ông khách lên tiếng:

- Không phải cân hư đâu. Chính bà... bị hư. Bà chưa hề được học phép cân của người buôn bán lương thiện.

Bà bán cá hươi con dao, sừng sộ:

- Vậy cân sao cho lương thiện, đâu ông cân thử coi.

Khách đáp:

- Phép cân Rô-béc-van phải để cái cân trên một mặt phẳng. Để cân trên măt nghiêng như thế này, mỗi lần cân 1 ký có thể sai cả 100g.

Sẵn có máy tính điện tử cầm tay, khách nhấn nút làm vài phép tính rồi tiếp:

- Hễ mua vô 100kg này bà được lợi thêm 10kg, thành ra 110kg, bán ra 110kg này bà được lợi thêm 11kg, cộng chung là 21kg. Từ ngày mua bán theo kiểu này tính ra chỉ riêng một quày hàng của bà đã đánh cắp của nhà nước và của nhân dân hàng chục tấn thịt, cá.

Khách lại chỉ vào cái cân, mỉm cười nói:

- Hôm nay ta đến đây để tính toán món nợ ấy. Ta chỉ mua 1kg nhưng muốn cân cho đủ, e rằng phải gom hết thịt, cá trong chợ bỏ vào đĩa cân và... cả bà cũng leo lên ngồi luôn vào đó để bù lỗ, may ra hai đĩa cân mới thăng bằng.

Bà bán cá liền vỗ đùi, định sừng sộ thì khách nghiêm mặt:

- Ta chính là Rô-béc-van, người phát minh ra chiếc cân này. Thiên hạ không thấy những trò ma giáo của các người, nhưng ta đâu có đui? Phép cân của ta chính xác đến cả phần nghìn, phần vạn gam, lẽ nào lại chấp nhận sai số trắng trợn đến thế? Nay ta nhân danh Viện Đo Lường đến xử lý tất cả các chiếc cân sai quy cách. Cấm tuyệt không được xử dụng và gọi đó là cân Rô-béc-van để làm ô danh ta.

Rồi mặc cho bà bán cá mồm loa mép giải, khách móc túi lấy ra một đạo bùa dầy cộm. Trên mỗi lá bùa có con dấu đỏ và ba chữ KCS. Đoạn há miệng thổi phù một cái, cả trăm lá bùa tung bay phất phới như đàn bướm tự tìm đến tất cả những chiếc cân đầu cao đầu thấp và dán chặt vào đó...

Bà bán cá vừa sợ vừa giận, vội vơ mấy quả cân toan ném vào đầu ông khách. Khách lắc mình, hóa thành luồng khói biến mất. Đồng thời bà bán cá cảm thấy những quả cân trong tay bỗng trở nên nhẹ hều, mềm nhũn và nhớt nhợt. Xem lại, té ra quả cân đã hóa thành những cục máu đỏ hỏn và tanh tưởi vô cùng.

     THƠ TRÀO PHÚNG... ĐIẾU

     Gian thương là giống hiểm nguy

     Thua gì cá mập, kém chi cá xà

     Miệng mồm bẩn tựa cá tra

     Chúng đớp, chúng rỉa chẳng tha miếng gì

     Nếu ta không kịp trừ đi

     E chúng đớp cả... cái gì của ta.

 Hoàng Thiếu Phủ